Шырав: вăр-вар

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

анлă

широко, просторно
анлă вар — широкий овраг, лог
анлă кăкăр — широкая грудь
анлă пир — широкий холст
анлă пӳлĕм — просторная комната
анлă хир — обширное поле
анлă ретпе акни — широкорядный посев
Атăлĕсем анлă, шывĕ тарăн — фольк. широка Волга, глубоки ее воды

вар

I.
овраг
балка, ложбина
тарăн вар — глубокая балка
тип вар — сухая ложбина
суходол
и, тарăн вар, тарăн вар, тарăн варăн тĕпĕнче каччи утне шăварать — фольк. вот глубокий овраг, на дне его парень поит своего коня

вар

II. (варă)

1.
середина
центр

пӳлĕм варри — середина комнаты
хула варри — центр города
вар шăччи — стожар (шест, вставляемый в середину стога)

вар

сердцевинный
йывăç варри — сердцевина дерева
вар йывăç — сердцевинная часть дерева

вар

внутренний
вар ӳт — брюшина
вар ӳтлĕ çын — человек с большим животом
вар анни — грыжа
вар ыратать — живот болит
пĕр варта выртнă тăван — единоутробный брат, единоутробная сестра
вар хытиччен кул — смеяться до коликов

вар

желудочный
вар пăсăлни — расстройство желудка
вар сĕткенĕ — желудочный сок
вар хытни — запор
варпа аптăра — страдать болями в желудке
Йытă варне çу пăсмасть. — посл. От масла у собаки поноса не бывает.

вар


вар (вара) витер — донимать

вар

III.
лучший сорт волокна
йĕтен варĕ — лучшее льняное волокно
вар сӳс — лучший сорт кудели

вар

IV.
вар (смола)
çипе варпа сăтăр — натереть нитки варом

варă

см. вар II.

вар-вар

1.
подражание шуршанию, шелесту
çулçă çилпе вар-вар тăвать — листья шелестят от ветра

вар-вар

2. подр. —
о душевном волнении, переживании

ăшчик вар-вар тăвать — сердце щемит

вар-васан

собир.
овраги, балки, ложбины
овражистое место

пирĕн ял çĕрĕ вар-васан кăна — земли нашей деревни все в оврагах

вар-хырăм

то же, что вар 3, 4.

вар-хырăм

вар-хырăм ыратать — желудок болит
вар-хырăм тифĕ — брюшной тиф
вар-хырăм чирĕсем — желудочные заболевания

вăр

I.

1.
отталкивать с силой, отшвыривать
бросать, кидать
швырять

аяккалла вăр — отшвырнуть в сторону
вăрса хăвар — отшвырнуть, отбросить (за ненадобностью)

вăр

4. диал.
сбывать с рук, продавать
алăран вăр — сбыть с рук

вăр

II.

1. подр. —
о круговом, вращательном движении

вăр çаврăнса ташла — кружиться в танце

вăр

вăр-вăр —
1) усил. от вăр II. 1.
2) подр. — о сильном переживании, сердечной боли
ăшчик вăр-вăр тăвать — душа болит

вăр

2. подр. —
о неожиданном, быстром действии

çил вăр кăна килсе çапрĕ — неожиданно налетел шквал ветра

вăр

3.
подражание шуму чего-л. летящего
кайăк вăр вĕçсе тухрĕ — птица с шумом вспорхнула

вăр-вар

быстрый, проворный, расторопный, ловкий

вăр-вар

быстро, проворно, расторопно, ловко
вăр-вар ача — проворный мальчик
вăл питĕ вăр-вар çын — он очень расторопный человек
вăр-вар ĕçле — работать проворно, быстро

вăр-варрăн

быстро, проворно, расторопно, ловко
вăр-варрăн пуçтарăнса çула тух — быстро собраться в дорогу

йăпшăн

2.
красться
двигаться скрытно

вар тăрăх йăпшăнса пыр — красться по ложбине

кас

8.
причинять острую боль, резать, схватывать
вар касса ыратать — в животе режет
пилĕк касни — родовые схватки

куç

II. глаг.

1.
перемещаться — перевод зависит от контекста:
двигаться, передвигаться, переходить, переезжать, перебираться и т. д.

куçса кай — переехать, переселиться (отсюда)
çĕнĕ çĕрсем çине куçса кай — переселиться на новые земли
куçса кил — переехать, переселиться (сюда)
вăр пурăнма пирĕн пата куçса килчĕ — он переехал жить к нам

куçса лар —
1) передвинуться, пересесть
çывăхарах куçса лар — подсесть поближе
2) переселиться (в пределах одного села, района)
куçса пыр — переходить, передвигаться

класран класа куçса пыр — переходить из класса в класс
сулăмпа куçса пыр — двигаться по инерции
куçса çӳре — переходить, переезжать с места на место, кочевать
куçса çӳрекен библиотека — уст. передвижная библиотека
куçса çӳрекен халăх — кочевой народ, кочевники
урăх ĕçе куç — перейти на другую работу
чир ӳпкене куçрĕ — болезнь перешла на легкие

кӳп

I.

1.
разбухать, распухать, раздуваться, вздуваться
кӳпсе кай — распухнуть
вар кӳпсе кайрĕ — живот вздулся

лăштăр

4. подр. —
об утихании, ослаблении

вар лăштăрах кайрĕ — боль в желудке утихла совсем

паратиф

мед.
паратиф (вар-хырăм тифĕ евĕр чир)

пăкăртат

то же, что пакăртат
сăра пăкăртатса йӳçет — пиво бродит, пузырится
вар пăкăртатать — у меня урчит в животе

путех

2.
очень
путех тарăн вар — очень глубокий овраг

сăмала

смола
вар

çип сăмали — сапожный вар
сăмала юхтарни — смолокурение
сăмалапа сер — заливать смолой
сăмала пек çыпăçрĕ — пристал как смола (соотв. как банный лист)

сӳс

пеньковый
йĕтĕн сӳсĕ — льняное волокно, льноволокно
кантăр сӳсĕ — пенька
капрон сӳсĕ — капроновое волокно
хайлав сӳс — синтетическое волокно
сӳс варĕ, вар сӳсĕ — хороший сорт кудели, отборная кудель
сӳс вĕрен — пеньковая веревка
сӳс çурăмĕ — связка кудели
сӳс тылли — мялка для кудели
сӳс хăлхи — кострика
сӳс хухи — кострика
сӳс арла — прясть кудель
сӳспе мăкла — конопатить паклей
сӳс тылла — мять кудель мялкой
сӳс шăртла — расчесывать кудель
Тимĕр йыттăн сӳс хӳре. (Йĕппе çип). — загадка У железной собаки пенькбвый хвост. (Иголка с ниткой).

тарăн

глубоко
тарăн авар — глубокий омут
тарăн вар — глубокий овраг
тарăн калуш — глубокие галоши
тарăн кĕсъе — глубокий карман
кунта тарăн — здесь глубоко
пусса тарăн сухаланă — поле вспахано глубоко
ача тарăн чăмрĕ — мальчик нырнул глубоко

типĕ

сухо
типĕ вар — овраг, суходол
типĕ çырма — овраг, суходол
типĕ çĕр — сухое место, сушь
типĕ çил — сухой ветер, суховей
типĕ утă — сухое сено
типĕ ӳслĕк — сухой кашель
кунта типĕ — здесь сухо
типĕпе тух выйти — на сухое место, на сушь

тиф

тифозный
вар-хырăм тифĕ — брюшной тиф
шатраллă тиф — сыпной тиф
тиф сарăлни — тифозная эпидемия
тифпа чирлисем — тифозные (больные)

хирĕç

3.
расстраиваться, портиться (о желудке)
ачан вар-хаырăмĕ хирĕçнĕ — у ребенка расстроился желудок
хирĕçсе кай — 1) рассориться, разрушаться 2) расстроиться (о желудке)

чир

1.
болезнь, заболевание
недуг книжн.
хворь прост.
ăшчик чирĕсем — внутренние болезни
вар-хырăм чирĕ — желудочное заболевание
вăрах чир — хроническое заболевание
вĕри чир — горячка, тиф
касу чирĕ — повальное заболевание, поветрие
сикекен чир — заразная болезнь
ерекен чир — заразная болезнь
тииĕс чирĕ — морская болезнь
тытамак чирĕ — эпилепсия, падучая
ӳпке чирĕ — легочное заболевание, туберкулез
хавшатакан чир — изнурительная болезнь
хĕрарăм чирĕсем — женские болезни
шыв чирĕ — водянка
чир паллисем — признаки, симптомы болезни
чир историйĕ — история болезни
чир таврăнни — рецидив болезни
чир ерт — 1) заразить 2) заразиться
чир ертекен микробсем — болезнетворные микробы
чире пер — прикидываться больным, симулировать болезнь
чире кай — 1) тяжело заболеть 2) страдать хроническим недугом
чиртен сыват — излечить от болезни
чиртен хăтăл —  избавиться от недуга
Чир вырăнне вăй кĕрет, хуйхă вырăнне — кĕмест. — посл. После болезни человек оправляется, а после перенесенного горя — нет.

ырат

болеть
ыратакан шăл — больной зуб
пуç ыратать — голова болит
чун ыратать — душă болйт
вар ыратса кайрĕ — у меня заболел желудок
ыратни иртсе кайрĕ — боль прошла
ыратнине лăплантаракан эмел ĕç — принять болеутоляющее средство

çаврăн

9.
двигаться, шевелиться, поворачиваться
пошевеливаться
разг.
унăн чĕлхи çаврăнмасть— у него язык не поворачивается
вăр-вартарах çаврăнкалăр! — двигайтесь поживее!

çинçе

2.
узкий
çинçе вар — узкий овраг, овражек
çинçе сукмак — узкая тропка
çинçе пĕçĕллĕ шăлавар — узкие брюки

çур

6.
потрошить
вскрывать

вар çур — вскрыть живот
пулă çур — потрошить рыбу

ăш-вар

2. перен.
душа
ăш-вар çунать — душа горит

ăшчик

5.
душа, сердце
ăшчик ĕм кӳтсе çитрĕ — я расстроился
ăшчик ĕм тулса çитрĕ —
1) у меня появилась тошнота
2) я рассердйлся
3) я разволновался
ăшчик çунса тухать — все внутри горит
ăшчикĕ пусар — успокоить душу
Чун савнине курмасан, ăшчик вăр-вăр çаврăнать —
фольк.если не увижусь с милым, то у меня неспокойно на душе
Çын ăшчикки — хура вăрман. —
посл. Чужая душа — дремучий лес. (соотв. Чужая душа — потемки).

клизма

мед. клизма (вар-вырăма сиплĕ шĕвек ямалли хатĕр)
клизма ларт — ставить клизму

шăл

7.
растирать, массажировать
вар шăл — растирать живот

пăр


вар пăрать — в животе режет
пăчкă шăлне пăр — развести пилу
хăлхаран пăр — драть за уши
тутана пăр — кривить губы, дуться, сердиться

хыт


вар хытни — запор
вар хытиччен кул — смеяться до колик
тĕлĕнсе хытса кай — застыть от удивления

ан


вар аннимед. грыжа
вăл çĕр шăтăкне анса кайма хатĕр — он готов провалиться сквозь землю (от стыда)
кайран хуть тĕнче йăтăнса антăр — после нас — хоть потоп (букв. пусть хоть весь мир обрушится)

сĕткен


вар-хырăм сĕткенĕфизиол. желудочный сок

рак

раковый
вар-хырăм ракĕ — рак желудка
рак шыççи — раковая опухоль

Этимологи словарĕ (1996)

пар

II дать, давать, подавать, отдавать и т.д.

Производные формы: пар-ил давать и брать, одолжать и одолжаться, ссужать; пару-илӳ взаимные расчеты; долги и платежи; парăм долг, подать, налог и пр.; парăн- поддаваться, покориться, повиноваться, подчиняться; отступиться; парăнтар- понуд. ф. от парăн- подчинить, покорить; паркала- учащ. ф. от пар-; партар- понуд. ф. от пар- и  др. (Ашм. Сл. IX, 102-106).
Тюркские соответствия: алт., тел., леб., шор., уйг. пäр-, як. биäр- давать; др.-тюрк., чат., вт., тар., ком., туркм., карЛТ. бäр- давать; кирг., к.-кирг. бер- дать; тур., аз. вäр- дать, подарить, передать, выдать = крым. wäp- (Радл. Сл. IV, 1224, 1592-1593, 1967-1968); тат., башк. бир- дать, давать, выдать, выдавать, отдать, отдавать и т. д.
Чув. парим (пар- + -им) > мар. парым долг; каз. бирем подать (Радл. Сл. IV, 1754); др.-тюрк. birim уплата (Мал. ПДП, 372) (Федотов ЧМЯВ, 206).
Ср. венг. bér, акк. bért Preis, Wert, Lohn, Sold < др.-чув. *bäri, *bärü (Gomb. BTL, 43-44).
См. Егоров ЭСЧЯ, 143; Räsänen EWb., 70Ъ; Федотов МИЭСЧЯ, 79-80.

Федотовăн «Тĕне кĕмен чăвашсен ячĕсем» словарĕ

Варпикке

яз. и. ж. Рысайк., Н. Карм. (Ашм. Сл. V, 177): Вар (< варлă "приветливый, добрый, сердечный") + пикке < тюрк. ж. и. Бике "госпожа" (ГАФ. ИИ, 135).

Варпинес

яз. и. ж. Т.-И.-Шем. (Ашм. Сл. V, 177): Вар (< варлă "приветливый, добрый, сердечный") + пинес (?).

Вартилет

яз. и. ж. Иревли, Рысайк., Ялюха М. Ст. Сурк. (Ашм. Сл. V, 177): Вар (< варлă "приветливый, добрый, сердечный") + -тилет (?).

Ильавар

яз. и. м. Рекеев (Ашм. Сл. III, 114): Иля + -вар. См. Иля, Илли. р

Пинĕр

по-видимому, я. и. Отсюда: Пинĕр-вар, назв, оврага в д. Верхних Мочар. Якейк. (Ашм, Сл. IX, 217).

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

ахрăм

п.с. 1. Сасă ян кайса çапăнни; каялла сасă. Хирĕç вăрманта ахрăм ухăрса уласа тăрать. А.Алга, 1961, 81 с. Хăватлă сасă, вар тăрăх кĕрлесе кайса, ахрăм пулса çаврăнчĕ. Г.Луч, 1980, 55 с. Çырма тăрăх, такам хăваланăн, ахрăм тарчĕ хăруш вырăнтан. Т-ш, 25.09. 1991, 3 с. Г.Айхи пек çырма тытăнаççĕ те — ахрăм пек саланса çухалаççĕ. Х-р, 13.02.2001, 4 с. — вăрман ахрăмĕ (Ю.Скворцов, 1978, 136 с.; В.Пехил, 1990, 23 с.); янравлă ахрăм (А.Воробьев, 1967, 59 с.); илемсĕр ахрăм (К-н, 1973, 6 /, 2 с.); тăлăх ахрăм, аташнă ахрăм (Н.Теветкел, 1982, 88 с., 101 с.); ăнкарми ахрăм (Г.Ирхи, 1991, 32 с.); сивĕ ахрăм (Л.Мартьянова //Я-в, 2000, 12 /, 46 с.); çунатлă ахрăм (А.Т.-Ыхра, 2001, 52 с.). 2. Куçăм. Палăрăм, йĕр, хӳрешке. Ывăл кĕтни... авалхи пурнăç ахрăмĕ мар-ши вăл. Г.Ефимов, 1984, 145 с. Абхазири вăрçă ахрăмĕ — Чăваш енре [Пуçелĕк]. Х-р, 3.08.1993, 1 с. Çак пулăмăн ахрăмĕ çĕршывра халĕ те лăпланман-ха. Х-р, 6.10.1998, 2 с. Çак таса мар ĕçĕн ахрăмĕ пирĕн тăрăха та килсе ян! каять. Т-ш, 1999, 44 /, 4 с. Иртсе кайнă ХХ ĕмĕр ахрăмĕсем паянхи кун та çухалман-ха. Т-ш, 2001, 36 /, 9 с. — чунри ахрăм (ХЧЛ, 1990, 16 с.); чун ахрăмĕ (Н.Ишен-тей, 1997, 52 с.); хаяр вăхăтсен ахрăмĕ (Ю.Артемьев, 1991, 148 с.); вăрçă ахрăмĕ (Х-р, 3.08.1993, 1 с.); аваллăх ахрăмĕ (Ç-т, 1999, 5—6 /, 48 с.); Афганистан ахрăмĕ (ÇХ, 2001, 14 /, 4 с.). — ВЧС, 1971, 460 с., 461 с., 889 с.

ахрăмлан

ç.с. 1. Ахрăм пул, ян кайса çапăн (сасă пирки). Вăл [пӳлĕм], пĕчĕкскер, сасса пăчлантарать..., памасть ăна ахрăмланса янăрама вуçех. А.Галкин //К-н, 1991, 3 /, 10 с. 2. Йĕр хăвар; ӳкерĕн, йĕрлен. Ашшĕ [Михетер] ... усал вăя вăратрĕ, усалĕ вара ахрăмлана-ахрăмлана кайрĕ, Нарспийĕ упăшкине вĕлерчĕ, ... вăр-хурах тĕнчи Сетнер пуçне çирĕ. Г.Федоров, 1996, 55 с. Тĕнче хĕрне чĕнет Огинский полонезĕ, асаплă чунăмра тасан ахрăмланса. ЧХ, 2000, 34 /, 5 с.

вăр-варлăх

п.с. Йӳрĕклĕх, йăрăлăх, çаврăнăçулăх, çивĕчлĕх. Вăр-варлăхĕ те ĕлĕкхиех мар ĕнтĕ Çимунăн. К-н, 1977, 13 /, 9 с. Çакнашкал кансĕртерех лару-тăрура ... çав тери кирлĕ ун вăр-варлăхĕпе çаврăнăçулăхĕ. И.Лисаев, 1987, 279 с. Йăрăраххисем вара вилнĕ моряксен çемйисене пулăшма тесе банксенче тĕлĕнсе каймалла вăр-варлăхпа суя шутсем уçма та ăс çитереççĕ. Х-р, 21.10.2000, 1 с.

патнус

п.в. Сĕтел патне апат-çимĕç йăтса пымалли тата пушаннă чашăк-тирĕке леçмелли хатĕр; ывăс, поднос. Вăл, Мускаври чи чаплă ресторан официантки пек вăр-вар çаврăнса, хăй йăтса килнĕ патнусне сĕтел хĕррине лартрĕ. А.Талвир, 1979, 351 с. Ресторанра, ав, официантсем патнус çине вунă-вунпилĕк турилкке утлантараççĕ. К-н, 1986, 14 /, 8 с. Кăчăк туртсанах чупаççĕ патнуспа хупахçăсем. К.Бельман, 1999, 221 с. — пăхăр патнус (Я-в, 1967, 6 /, 21 с.); йывăç патнус (Х-р, 7.10.1998, 3 с.). — Ашмарин, IX, 134 с.

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

вар

III.
центр
живот

варăм ыратать — у меня болит живот
вар-витти — понос
вар-хырăм — живот
манăн вар-хырăм ыратать — у меня живот болит
вар-васак — внутрь, внутренность; кишки
йывăçăн варри пур — у дерева есть сердцевина
варлă — дружный
вар — голодный
тутă варлă — сытый

васак

син.: вар-васак
внутренности
кишки

васан

син.: вар, айлăм
лощина

вăр-вар

быстро, в миг
тумтирне вăр-вар хывса пăрахрĕ — скоро, моментально разделся

вит

покрывать
одевать
зарывать
проникать

шыв витрĕ ата витĕр — вода проникла через сапоги
халĕ шыв витмест — теперь вода не пройдет, вещь не промокнет
вар витти — понос

йур

II. син.: йур-вар
скромная пища

карлăк

(см. кар) – перила, вар пуçне карлăк тытнă – у начала оврага устроены перила.

85 стр.

лупам

котловина; низменность; вар лупам – овраги и долины.

111 стр.

пуç

голова
начало
начальник
главный
колос
покорность

аслине пуç — старшему покорность
пуçлă йĕп — булавка
пуçла — начинать
пуçлан — начинаться
пуç-çап — челом бить, покланяться, молиться; жаловаться, благодарить
пуç çавăр — отуманить
кил пуçĕ — домоправитель
туй пуçĕ — распорядитель свадебного пира
çарă пуçĕ — полководец
йал пуçĕ — вождь деревни, своего народа
шыв пуçĕ — исток, вершина реки
çырма пуçĕ — начало оврага
вар пуçĕ — начало долины
кӳлĕ пуçĕ — начало озера
шурăмпуç — заря
вут пуççи — головня
çул пуççи — проводник
хул-пуççи — предплечие
ан-пуççи — плечео
пуç пÿрне — большой палец
пуç тури — гребень
пуç тăрри, тӳпи — темя
пуç шăмми — череп
пуç йанаххи — виски
пуç тутăри — головной платок
пуç-кашăл — венец
вăл кĕнекене пуçĕпех патăм — я отдал ему эту книгу совсем
пуçламăш — начало
пуçне — кроме, отдельно, особенно, исключая
пăт пуçне пиллĕк пус тӳлес пулать — нужно платить по пять копеек с пуда
пуçах, пучах — колос
хăмла пучаххи — хмелевая шишка
пуçалăх, пуçелĕк — из головы, брус в окне
пуç вĕçĕ — изголовье
пуçлăх — начальник; глава
пуç хирлĕ ӳкер — упасть стремглав п
пуç хур – ложиться ("голову класть")
çичĕ çул йамшăк чупрăм, пĕр турта пуç катмарăм — семь лет я гонял ямщину и не отколол конца ни у одной оглобли
пуç-тах çын — бесшабашный
пуççăрла [Етĕр.] — быть бесшабашным
пуç çинчен пĕркен — закрываться с головой
çын пуçне пĕрер çăмарта пĕçереççĕ — на человека варят по одному яйцу
пуçланса кайать — начинается
ĕçле пуçлать — принимается за работу
ĕрет пуçланса йарать — начинает ряд

сухăр

смола, вар
сера

сухăр çунакан йапала — сера горючая

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

кавле

чăмла. Вар-хырăмĕ пăсăлсан выльăх апат çиме пăрахать, ахаль тăнă чухне чăмласа (кавлесе) тăмасть, шыва нумай ĕçет, хырăмне çавăрăна-çавăрăна пăхать, хырăмĕ кӳпĕнет [Сельский 1910:30].

нӳнӳке

лăймакаллă. Пăхĕ малтан шупка, нӳнӳке (лăймакаллă) тухать, унтан вар витти ерет [Сельский 1910:30].

скарлатина

пыр чирĕ, пыр шыçса пӳрленсе тулса ларни. <…> cкарлатина чирĕ пырта пулать: пыр шыçса пӳрленсе тулса ларать; чирлĕ çын вĕриленсе выртать [Отец 1904:43]; Скарлатина (пыр чирĕ), хĕрлĕхен, дифтерит тиекен чир, юнлă вар витти, холера, Сибирь чирĕ – çак чирсем пурте куçа курăнман чунлă япаласенчен, йывăç-курăксенчен лексе сарăлаççĕ [Сборник 1903:145].

сула

талак. Пĕвĕрĕпе сула (талак) пысăкланса çитĕнет, пыршăсем тулса çитсе пысăкланаççĕ те, çавăнпа вара вар-хырăм шыçăнса сарăлса каять [Чума 1897:15].

тенкел

пукан. Чирлисем хăсса е вар виттипе варланă вырăнсене, урапа сĕтеле, тенкелсене (пукансене) стенасене ирĕлтернĕ сулема сапса пир татăкĕпе летăтхăн шăлас-тасатас пулать … [Халер 1908:10].

уй

хир. Ĕне чирленине пĕлсенех ăна карташĕнчен пĕртте кăларас пулмасть, Вите пулсан хăйне анчах витене хупса хурас пулать е уйри (хирти) картана кайса хупас пулать [Исаков 1882:5]; Эпĕ вăр-вар чӳрече виттĕр кантур çуртне каялла кĕрсе карăм та тепĕр еннелле туха уялла (хирелле) чупрăм [Комиссаров 1918:10].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

бойкий

бойко нареч. (син. расторопный, живой, подвижный; ант. вялый, медлительный)
правур, йăрă, çивĕч, вăр-вар; бойкая девушка правур хĕр; бойкий ум çивĕч ăс

брюхо

сущ.сред.
вар, хырăм; брюхо акулы акула хырăмĕ

брюшной

прил.
вар-хырăм -ĕ; брюшная полость вар-хырăм хăвăлĕ

вскрыть

глаг. сов.
1. (син. открыть) уç; вскрыть письмо çырăва уç
2. что (син. обнаружить) палăрт, тупса палăрт; вскрыть недостатки в работе ĕçри çитменлĕхсене тупса палăрт
3. кого-что (син. разрезать) кас, касса уç (операци тунă май); хирург вскрыл брюшную полость хирург вар-хырăм хăвăлне каснă

желудок

сущ.муж.
хырăмлăх, хырăм, вар; пакарта (кайăксен); расстройство желудка вар пăсăлни, вар витти

желудочный

прил.
хырăмлăх -ĕ, вар -ĕ; желудочный сок вар сĕткенĕ

живот

сущ.муж.
хырăм, вар; живот болит вар ыратать

кишечник

сущ.муж.
пыршăлăх, пыршăсем; расстройство кишечника вар витти

ловкий

прил., ловко нареч.
1. (син. проворный, сноровистый; ант. неуклюжий) йăрă, çивĕч, правур, вăр-вар, çаврăнăçуллă; ловкий мальчик вăр-вар ача
2. (син. хитрый, изворотливый) чее, хайлавлă; ловкая проделка чее хăтланăш

ловкость

сущ.жен.
йаралах, çивĕчлĕх, правурлăх, вăр-варлăх, çаврăнăçулăх; ловкость гимнаста гимнаст çаврăнăçулăхĕ

овраг

сущ.муж.
çырма, вар; глубокий овраг тарăн çырма; сухой овраг тип вар

пищеварение

сущ.сред.
апат шăранни; расстройство пищеварения вар пăсăлни, вар витти

подъём

сущ.муж.
1. (ант. спуск) тăвалла çул; дорога идёт на подъём çул тăвалла хăпарать
2. (син. развитие) çĕкленӳ, ӳсĕм; подъём в экономике экономикăри ӳсĕм
3. (син. воодушевление) çĕкленӳ, хавхалану; говорить с подъёмом хавхаланса калаç ♦ лёгок на подъём вăр-вар, алли-ури çăмăл

полость

сущ.жен., множ. полости
хăвăл; полость рта çăвар хăвăлĕ; брюшная полость вар хăвăлĕ

проворный

прил., проворно нареч.
правур, чĕрĕ, çивĕч, йăлттам, вăр-вар двигаться проворно вăр-вар хускал; проворный парень правур каччă

тиф

сущ.муж.
тиф (ерекен йывăр чир); брюшной тиф вар-хырăм тифĕ; сыпной тиф шатраллă тиф

центральный

прил.
1. (син. срединный) вăта, вар, варринчи, вăта çĕрти; центральная часть страны çĕршывăн вăта пайĕ
2. (син. главный, руководящий) тĕп, аслă; центральные органы власти влаçăн аслă органĕсем; центральный комитет партии партии тĕп комитечĕ
3. (син. основной) тĕп, чи паха, чи кирлĕ; центральная мысль книги кĕнекен тĕп шухашĕ

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

ыраш çĕртми

(с'ö˘рт'ми), пар (под рожь). Аттик. Чӳке пирĕн ăна ыраш çĕртми умĕн «Хурăн-вар» ятлă çырмара тăваççĕ.

хĕвел тӳртĕнĕ

северный склон. Ск. и пред. чув. 29. Хĕвел тӳртĕнĕнче Тип-Вар — Шăмăш Шупуçне тĕлме-тĕл ларса тухнă. ''N''. Хĕвел тӳртĕнĕ, урăхла — хĕвел тӳртĕн вырăн теме пулать. ''Шурăм-п.'' № 19. Кăçал ыраш калчи хĕвеле тӳртĕн вырăнта çĕрнĕ.

Ялтра

/Йалтра/ (чит. jалдра), назв. сел. в Ядр. у. Макка 107. Ялтра (Юманай). Следует писать: Ялтăра. Сорм.-Вар. † Ялтра пасар(ĕ) хĕр сутти, Нурăс пасар(ĕ) пуç сутти.

Ямаш варь

/Йамаш ваϸ) (вар'), назв. оврага около д. Верхн. Мочар, Ядр. в. и у.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

гарнир

гарнир (шарикленӗ какайпа е пулӑпа пӗрле паракан пахча-ҫимĕçрен т. ыт. хатĕрленӗ юр-вар).

грыжа

пӳсӗр, вар анни, ӑш анки.

долина

и дол айлӑм,йӑлӑм, вар.

желудок

-дка хырӑм, вар; пакарта (вӗҫен кайӑксен хырӑмĕ); расстройство желудка варвитти.

живот

-а вар, хырӑм; живот болит вар ыратать.

запор

1. питӗркӗч, кӗле, тӗкӗ; сӑлăп; 2. вар хытни, тула тухаймасӑр аптӑрани.

лог

тип вар, анлӑ тип ҫырма, васан.

лощина

айлӑмлӑх, васан, вар.

массаж

массаж (алӑпа сӑтӑрса ыратнине лӑплантарни, юн ҫÿретни, вар шӑлни (устар.).

мигом

питӗ хӑвӑрт; куҫ хупса иличчен, вăшт ҫеҫ, вӑр-вар.

нутро

ӑш, ӑшчик, вар, хырӑм.

вар

вар (пĕçернĕ сăмала).

внутренность

ж. мн. нет ăш, ăш-чик, вар, вар-хырăм, (япалан) шалти пайӗ.

овраг

ҫырма, тип ҫырма, тип вар.

отвесить

-шу что сов., отвешивать несов., виҫсе пар, турттарса вар, виҫе-виҫе пар; отвесить поклон устар. пуҫ тай.

раздувать

что несов. 1. см. раздать; 2. вӗлкӗштер, вӗҫтерсе тар (çил ялава), раздуваться несов., раздуться, -уюсь сов. 1. кӳпӗн (вар), шыҫса кай (питҫӑмарти); мӑнтӑрлан; 2. сывлӑшпа тул (хӑмпӑ).

расстройство

1. йĕркерен тухни; 2. пӑсӑлни (ӗҫсем); 3. кӑмӑл хуҫӑлни; расстройство желудка варвитти, вар пӑсӑлни; расстройство нервов нервсем урмӑшни.

резать

-жу, -жешь что несов. 1. кас; алмаз режет стекло алмаз кантăк касать; 2. касса вӗлер, пус (чӑх); режет в животе вар касса ыратать; резать правду перен. чӑн сӑмаха куҫран кала.

смола

сӑмала, вар, сухӑр.

сок

сĕткен, сĕтек шыв, хысма; арбузный сок арбуз шывĕ; берёзовый сок хурӑн шывĕ; ягодный сок ҫырла шывĕ; сок растения курӑк сĕткенĕ; желудочный сок вар-хырăм сĕткенĕ; в полном соку вăйпитти.

суходол

типĕ вар.

приварок

-рка вĕри апат-ҫимӗҫ, юр-вар.

провизия

апат-ҫимӗҫ, ӗҫме-ҫиме, юр-вар.

проворный

ҫивĕч, чӗре, йӳрӗк, правур, йӑрӑ, вӑр-вар.

чрево

устар. хырăм, вар, ăш.

тиф

тиф; сыпной тиф шатраллă тиф; возвратный тиф тапхăрăн-тапхăрăн тавăранса аптăратакан тиф; брюшной тиф вар-хырăм тифĕ.

холст

пир; лучший сорт холста 1. катанпир, вар пир, штолпи; грубый холст лапрашка пирри, шăлапир; средний сорт палчас пирри; 2. çуллă сăрăсемпе ӳкернĕ картина.

урочище

хăй тĕллĕн пулнă чикĕ: шыв, çырма, тип вар, вăрман, сăрт, çыран, кӳлĕ т. ыт.; тавралăхран уйрăлса тăракан вырăн (сăмахран, шурлăх).

утроба

вар, хырăм, ăш; ненасытная утроба тăранман хырăм (пыр).

брюхо

простор. вар, хырăм, вар-хырăм.

брюшной

брюшной тиф вар тифĕ.

быстро

хăвăрт, часрах, вăш-ваш, вăр-вар, хăпăл-хапăл, йăпăр-япăр, яшт çеç.

Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ

кукăркут

(кут тĕкен) овод — oestrus [шăна йăхĕнчи паразит кăпшанкă]; вар кукăркучĕ желудочный овод — gasterophilus intestinalis [выльăхсен вар-хырăмĕнче паразитла пурăнакан хурт]; вакăр кукăркучĕ бычий овод — hypoderma bovis [мăйракаллă выльăхсен ăш-чиккинче паразитла пурăнакан хурт]

Çавăн пекех пăхăр:

вăнпу вăнт вăпăр вăр « вăр-вар » вăр-варлăх вăр-варрăн вăр-вăр вăр-çаврака вăран

вăр-вар
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org