Шырав: вал

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

бастион

бастионный
бастион валĕ — бастионный вал

вал

1.
вал (тăпра купи)
кермен валĕ — крепостной вал
вал купала — соорудить вал

вал

2.
вал (пысăк хум)

вал

3.
вал
арман валĕ — мельничный вал
кардан валĕ — карданный вал
кукрашка вал — коленчатый вал

валем

3.
возвышение, вал
юр валемĕ — снежный вал

вăтăр

2.
при абстрактном счете, в качестве подл., доп.
тридцать

пилĕк хут улттă — вăтăр пятью шесть — тридцать
вăтăрти арçын — мужчина тридцати лет
вал вăтăралла çывхарать — ему около тридцати (лет)
вăтăр пиллĕк — тридцать пять
икçĕр вăтăр — двести тридцать

каламбур

каламбурный
вал каламбур хайлама ăста он мастер сочинять каламбуры

каландр

каландровый
каландр валĕ — каландровый вал
каландрпа якат — каландровать, обрабатывать каландром

каплам

1.
скопление
— перевод зависит от особенностей массы:
клубы, вал, груда и т. д.
пăр капламĕ — ледяной затор, скопление льда
тĕтĕм капламĕ — клубы дыма
шыв капламĕ — скопление воды
юр капламĕ — снежный занос

каплам

2.
волна, вал, поток
хум капламĕ — водяной вал, волна
каплам-каплам —
1) грядами, большой массой
каплам-каплам пĕлĕт иртет — тучи плывут грядами
2) клубами
каплам-каплам тĕтре юхать — туман плывет клубами
3) волна за волной
каплам-каплам хум çапать — бьет волна за волной

кардан

карданный
кардан валĕ — карданный вал

карта

6.
ряд, вал (скошенной травы)
пĕр карта утă тавăр — переворошить валок сена

кĕр

14.
с деепр др. глагола выступает в роли вспом. глагола:
аванса кĕр — вогнуться

кайса кĕр —
1) исчезнуть, скрыться, пропасть, деться
ăçта кайса кĕчĕ вал? — куда он исчез?
2) поступить
вăл ĕçе кайса кĕчĕ — он поступил на работу

килсе кĕр —
1) войти к кому-л.
2) явиться неожиданно
вăл кĕтмен çĕртен килсе кĕчĕ — он явился неожиданно

пуçтарса кĕр — убрать, собрать (напр. урожай)

путев кĕр —
1) увязнуть, засесть, застрять (напр. в грязи)
2) ввалиться (напр. о щеках, глазах)

пырса кĕр — нагрянуть, заявиться куда-л.
тухса кĕр — 1) сходить куда-л. 2) выйти и вернуться
шăтарса кĕр — впиться, врезаться

лакăштаттар

1.
плестись, тащиться
идти, волоча ноги

вал килнелле лакăштаттарчĕ — он поплелся домой

мĕнле

5. нареч. с воскл. знач.
как
мĕнле улшăннă вал! — как он изменился!
мĕнле лайăх кунта! — как здесь хорошо!

мол

мол (карапсене тинĕс хумĕсенчен хӳтĕлемелли вал)

паккус

валок, вал, ряд (скошенной травы, хлеба)
утă паккусĕ — валок сена
паккуссенчен валемсем ту — собрать валки в небольшие копны

пăру

2. перен.
теленок, телок
недотепа
прост.
вал пăру та пăру — он просто теленок

пĕрре

2. в качестве обст.
раз, один раз, однажды
пĕрре çеç мар — не раз, неоднократно
пĕрре пăхсах — с первого взгляда
вал эрнере пĕрре килсе каять — он приезжает один раз в неделю
пĕрре çуркунне — однажды весной
Пĕрре кассах йывăç ӳкмест. — посл. Раз ударишь — дерева не свалишь .

пул

7.
возникать, появляться
образовываться


пулса кай — возникнуть
çĕр çинче пурнăç пулса кайни — происхождение жизни на земле

пулса тăр —
1) стать кем-чем-л., превратиться в кого-что-л.
вал студент пулса тăнă — он стал студентом
2) образоваться
сăрт лупашкинче кӳлĕ пулса тăнă — в горной долине образовалось озеро

рай

райский
вал райри пек пурăнать он живет как в раю

ревешлĕ

диал.
похожий (о людях)
вал ашшĕ ревешлĕ — он похож на отца, он лицом в отца

ролик

3. тех.
ролик (çаврăнакан вал)

ротор

тех.
ротор (машинăсен çаврăнакан пайĕ, вал)

самăй

3.
точь-в-точь
вал самăй ашшĕ — он вылитый отец

стаяк

2.
стояк (вертикальный вал ветряной мельницы)

сыпăклă

1.
составной, суставчатый, коленчатый
сыпăклă вал — коленчатый вал
сыпăклă кĕпçе — суставчатый стебель растения
сыпăклă вăлта хулли — составное удилище

трансмисси

трансмиссионный
трансмисси валĕ — трансмиссионный вал

халĕ

1.
сейчас, теперь, в настоящее время
халĕ урамра типĕ — сейчас на улице сухо
халĕ ун пек тăхăнса çӳремеççĕ — теперь так не одеваются
халĕ вăл бригадирта ĕçлет — а настоящее время он работает бригадиром
халĕ анчах — только что, совсем недавно
халĕ кăна — только что, совсем недавно
халĕ çеç — только что, совсем недавно
вăл халь анчах кунтаччĕ — он только что был здесь
халĕ ĕнтĕ — а теперь, теперь вот; а пока
халĕ ĕнтĕ канма та юрать — а теперь можно и отдохнуть

халĕ те —
1) все еще, до сих пор
вал халĕ те килмен — он все еще не пришел
халĕ те вуласа тухмарăн-и? — неужели до сих пор ты не прочитал?
2) и так уж, и без того
халĕ те сире нумай чăрмантартăм — и так уже я вам доставил беспокойство

халĕ те пулин — хотя бы сейчас
халĕ те пулин чăннине кала—  расскажи все хотя бы сейчас
халь-халь — вот-вот, очень скоро
вăл халь-халь килмелле — он вот-вот должен прийти

халĕ

3. частица
еще
вал кайман халĕ — он еще не ушел
тĕл пулăпар халĕ — увидимся еще

хăй

I.  мест. личн.-возвр.

1.
он сам, она сама
хăех —
1) он сам, самостоятельно, без чужой помощи
ача хăех çăвăнать — ребенок умывается сам
2) самопроизвольно
торф хăех тивсе кайни — самовозгорание торфа

хăй каларăшле — как он сам говорит, выражаясь его же словами
хăйне евĕрлĕ — специфичный, своеобразный, оригинальный

хăйне майлă —
1) самобытный, своеобразный, оригинальный
вал хăйне майлă çын — он своеобразный человек
2) своеобразно, оригинально, по-своему

хăй тĕллĕн —
1) самостоятельно
хăй тĕллĕн вĕреннĕ çын — самоучка
хăй тĕллĕн вĕренни — самообразование
2) сам с собою; про себя
хăй тĕллĕн калаçать — он разговаривает сам с собою
хăй халлĕн сам — по себе, независимо от других

хăйне хăй — сам себя; сам себе; самое
хăйне хăй мухтани — самовосхваление
хăйне хăй сыхлани — самосохранение
вăл хăйне хăй хуçа — он сам себе хозяин
калăр ăна, вăл хăй килтĕр — скажите, чтобы он пришел сам лично

хум

1.
волна
вылякан хум — рябь, зыбь
мăн хум — большая волна, вал
тинĕс хумĕ — морская волна
хум тăрри — гребень волны
хум çинче чӳхен — качаться на волнах
хумсем çырана çапаççĕ — волны бьются о берег

хушамат

1.
фамилия
хушамату мĕнле? — как твоя фамилия?
хушаматпа чĕнсе кăлар — вызывать по фамилии
хушамат улăштар — сменить фамилию
вал упăшкин хушаматне йышăннă — она приняла фамилию мужа

шатăр

II.

1.
подражание треску, хрусту чего-л., скрежету зубов
хăрăк турат шатăрах хуçăлчĕ — с треском переломилась сухая ветка
вал шăлне шатăр тутарать — он скрежещет зубами

шатăр-шатăр —
1) усил. от шатăр II.
ура айĕнче пăр шатăр-шатăр тăвать — лед трещит под ногами
2) подражание удару грома

ӳпкелен

то же, что ӳпкелеш 1, 2.
вал пĕрмай такама ӳпкеленет — он все время сердится на кого-то

çав-çавах

2.
все так же
çанталăк çав-çавах йĕпе-сапа — погода все такая же ненастная
вал çав-çавах ĕçлет — он все так же работает

çун

5.
загорать
хĕвел çинче çунса — вырт загорать на солнце
вал кăшт та çунман — он нисколько не загорел

5.
пусть
вал кайтăр-и ĕнтĕ — пусть уж он уйдет
ку ĕçе вăл тутами — пусть эту работу сделает он

çеç

частица

1. огранич.
только, лишь
паян çеç — лишь сегодня
кунта эпир çеç — здесь только мы
пăхса илетĕп çеç — я только взгляну
ку çеç те мар — не только это, мало того
пĕрре çеç мар — не раз, неоднократно

кăшт çеç —
1) лишь немного
кăшт çеç сыпса ил — отпить немножко
2) чуть не, едва не
кăшт çеç шыва каяттăм — я чуть не утонул

тин çеç —
1) только что
вал тин çеç кунтаччĕ — он только что был здесь
2) уже, сейчас уже
тин çеç ăна хăваласа çитеймĕн — его уже не нагонишь

пăрах

2.
бросать, оставлять, покидать
ăна арăмĕ пăрахнă — его бросила жена
вал ку шухăша пăрахмарĕ — он не оставил эту мысль
пăрахса тар — убежать, оставив что-л.
ку кĕнекене кам пăрахса хăварнă? —кто забыл эту книгу?

нумай


нумай пулать — давно
вал кунта килни нумай пулать ĕнтĕ — он давно уж приехал сюда
нумай пулмасть — недавно
нумай пулмасть пирĕн хулана космонавтсем килсе кайрĕç — недавно в наш город приезжали космонавты
нумай пулсан — самое большее, не более чем...

хӳме

3.
вал, насыпь
тăпра хӳме — земляной вал

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

вал

стержень
вал хуçăлнă — стержень изломался

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

безобразный

прил.
1. (син. уродливый; ант. красивый) илемсĕр, нĕрсĕр, сăнсăр; безобразное лицо нĕрсĕр сăн-пит
2. (син. непристойный, неприличный), безобразно нареч. киревсĕр, путсĕр, иртĕнчĕк; он ведёт себя безобразно вал хăйне киревсĕр тыткалать

быт

сущ.муж.
йăла, кулленхи пурнăç; это вошло в быт ку вал йăлана кĕнĕ ♦ служба быта йăла хĕсмечĕ (çынсен кулленхи ыйтăвĕсемпе нушисене тивĕçтерекен учрежденисем)

важность

сущ.жен.
1. (син. значительность) пахалăх, кирлĕлĕх, пĕлтерĕш; важность сообщения хыпар пĕлтерĕшĕ
2. (син. горделивость) мăнаçлăх, каппайлăх, мăн кăмăллăх; он напустил на себя важность вал мăн кăмăлланать

вал

1. сущ.муж., множ. валы
1. (син. насыпь) вал (тăпра купаласа тунă вăрăм хӳтлĕх); крепостной вал крепость валĕ
2. (син. волна) хум, пысăк хум; пенистые валы кăпăклă хумсем

вал

2. сущ.муж., множ. валы
вал, хурса, йĕке (техникăра); коленчатый вал хутланчăк вал (сăм., автомобиль моторĕн); вал ветряной мельницы çил арманĕн йĕки

вдова

сущ.жен., множ. вдовы
арсăр арăм, хусах арăм, тăлăх арăм; она осталась вдовой вал упăшкасăр тăрса юлнă

верный

прил., верно нареч.
1. (син. истинный, правильный; ант. ложный, неправильный) тĕрĕс, чăн; верная мысль тĕрĕс шухăш; он говорит верно вал чăнне калать
2. (син. надёжный, преданный; ант. ненадёжный) шанчăклă, парăннă, чăн-чăн; верный товарищ парăннă юлташ; верно охранять границу чикке шанчăклăн сыхла
3. верно вводн. сл. (син. вероятно) ахăртнех, пулĕ, пулас, пулмалла; он, верно, спит ахăртнех, вăл çывăрать пулĕ
4. вернее вводн. сл. (син. точнее) тĕрĕссипе, чăннипе, тĕрĕсрех каласан; это доклад, вернее, тезисы к нему ку вăл доклад, тĕрĕсрех каласан, унăн тĕп шухăшĕсем
5. верно частица, выражает подтверждение (син. да, действительно) çапла, тĕрĕс; Здесь тысяча рублей? — Верно! Кунта пин тенкĕ-и? — Çапла!

вес

сущ.муж.
1. множ. веса йывăрăш, виçе; вес посылки—восемь килограммов посылка йывăрăшĕ — сакăр килограмм; борец тяжёлого веса йывăр виçеллĕ кĕрешуçĕ; продавать на вес виçсе сут
2. множ. не употр. (син. влияние, авторитет) витĕм, вăйăм; ят-сум; он имеет большой вес в деловых кругах вал ĕçлĕ çынсем хушшинче ятлă-сумлă çын

вот-вот

1. нареч. (син. скоро, сейчас) кĕç-вĕç, часах; он вот-вот придёт вал кĕç-вĕç килет
2. частица, выражает подтверждение (син. именно) чăн та, шăпах, çапла; Вот-вот, об этом и я говорю! Çапла, эпĕ те çавнах калатăп!

враждебный

прил. (син. неприязненный; ант. дружеский), враждебно нареч.
хирĕçле, тăшманла; курайманла; враждебные настроения тăшманла шухăш-кăмал; он относится к нам враждебно вал пире кураймасть

доверчивый

прил., доверчиво нареч.
шануллă, ĕненӳллĕ; шанакан, ĕненекен; он доверчив, как ребёнок вал пĕчĕк ача пекех ĕненекен сын

дядя

сущ.муж., множ. дяди
1. мучи, пичче, тете, кукка; он мой дядя по матери вал манăн кукка
2. мучи, пичче (аслăрах çынна хисеплесе чĕнни)

застава

сущ.жен.
застава (чикĕри хурал отрячĕ, вал таракан вырăн); пограничная застава чикĕри застава; застава поднята по тревоге заставăна тревогăпа çĕкленĕ

знать

глаг. несов.
1. пĕл, ăнлан, ăнкар; я знаю об этом эпĕ кун çинчен пĕлетĕп; знать физику физикăна ăнкар; он не даёт знать о себе вал хăй çинчен хыпар ямасть
2. обычно с отриц., что (син. испытывать, переживать) пĕл, туй, ăнлан; не знает покоя канăç курмасть, канăçа çухатнă; не знать колебаний иккĕленсе ан тăр; не знает усталости ывăнма пĕлмест, ывăннине туймасть ♦ знать не знаю нимĕн тс пĕлместĕп; как знаешь хăвăн кăмăлу, хăвăнне ху пĕл; кто его знает кам пĕлет ăна, темле; знать меру виçине пĕл, йĕркеллĕ пул

игнорировать

глаг. сов. и несов.
шута ан ил, курмăш пул, хăява хăвар; он игнорирует очевидные факты вал кĕрет тĕслĕхсене курмăш пулать

какой

1. вопросит.местоим. и союзн.сл. мĕнле, епле; хăш; Какая сегодня погода? Çанталăк мĕнле паян?
2.местоим., выражает восхищение, удивление мĕн тери, мĕнлерех, еплерех; Какая радость! Мĕн тери савăнăç!
3. какое частица, выражает отрицание каккуй унта; Он богат? — Какое там! Вал пуян-и? — Каккуй унта!

накопление

сущ.сред.
перекет, пухнă укçа; у него есть большие накопления вал нумай укçа перекетлесе пухнă

насчёт

предлог с род. п. (син. относительно)
çинчен, пирки, тĕлĕшпе; он хочет узнать насчёт учёбы сына вал хăйен ывăлĕ мĕнле вĕренни çинчен пĕлесшĕн

независимый

прил., независимо нареч.
1. (син. самостоятельный, свободный) пăхăнман, ирĕклĕ; независимые страны пăхăнман çĕршывсем
2. ирĕк кăмăллă; он ведёт себя независимо вал хăйне ирĕккĕн тыткалать

он

муж.местоим., она жен., оно сред.
вăл, вĕсем; я с ним дружу эпир унпа туслă; он скоро придёт вал часах килет; о них ничего не слышно вĕсем çинчен ним сас-хура та çук ♦ Вот оно что! Акă епле иккен!; Так оно и вышло! Шăпах çапла пулса тухрĕ те!

остыть

остынуть глаг. сов.
1. (ант. нагреться) сивĕн, сивĕнсе кай; чай совсем остыл чей сивĕнсех кайнă
2. к кому-чему (син. охладеть) сивĕн, пис, ютшăн; остыть к танцам ташăсенчен пис; он остыл к прежним друзьям вал ĕлĕкхи тусĕсенчен ютшăнчĕ
3. (син. успокоиться; ант. разгорячиться) лăплан, тамал, сĕвĕрĕл, пусăрăн; его гнев остыл унăн çилли тамалчĕ

отцовский

прил.
атте -ĕ; аçу -ĕ; ашшĕ -ĕ; он выполняет отцовский наказ вал ашшĕ хушса хăварнине пурнăçлать

патриархат

сущ.муж.
патриархат (йăх-ăрура арçын пуç пулса тăрас йĕрке, вал матриархат хыççăн çирĕпленнĕ)

побег

1. сущ.муж.
тару; тарни; он совершил побег из тюрьмы вал тĕрмерен тухса тарнă

поверить

глаг. сов.
ĕнен, шан; я не поверил его словам эпĕ вал каланине ĕненмерĕм

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

стаяк

стояк, вертикальный вал на мельнице. Уресмет. См. арман.

çĕм

то же, что çăм, шерсть. Вута-б. Çĕм таптаракан машшина, шерстобойка. Ib. Çĕм илекен вал, съемный валик. Ib. Çĕм илекен параппан, съемный барабан. Ib. Çĕм прахаканни.

тав

(тав), благодарность. Юрк. N. Эп сывă-ха, тав тура. N. Тав ĕçкĕне-çикĕне: эпир ĕçни-çини вырăнне хăла (пыл) тулса юлтăр. Бугульм. † Ах пиччеçĕм, инкеçĕм, тав ĕçкĕре-çикĕре! N. Вара мăн-кĕрӳ калат: е саламалник, тав сире: Ĕçетре-çиетре, вылятра-кулатра, эсир пире кĕтетре? тет. Хирĕç тухаканĕ калат: пирĕн кĕтни çав, тет. Мăн-кĕрӳ калат: тав та пулин тавах, тата та пулин тавах, тет. N. Тав та пулин тавах, кушак кутне чавах! (Конец „такмак“; прибавлено из шалости?). См. Магн. М. 231, 234. Якейк. Апат çиса тăрансан, тырă-полă аван полсан, тата ытти япала та лайăх полсан: тав торра, теççĕ. Сред. Юм. Сăра ĕçмешкĕн тесе чĕнсе çӳрекенсĕне хирĕç: тавах (первое „а“ произносится протяжно)! теççĕ кил хуçисĕм. Ib. Тавах та, тавссилĕх корайман-ха! (Хăнана пынă çын: тавсси-ха ĕçнисĕне, тесен, кил хуçи çапла калать). Ib. Тавах та лекнĕ полсан (хорошо если помогло угощение), лекейчĕ тем çав. (Тавсси тăвар-çăкăра, тесен, ôна хирĕç, хăнана чĕнекенни çапла калат). НЧТ. Вал кашни килле (в дом) кĕмессерен: эпир кĕçĕр сăра чуклес тетпĕр, сăра ĕçмешкĕн (пырăр), тет. Кӳрĕшĕсем: тавах, ачам, ырă сăмахна! теççĕ. Орау. Ку та ĕçкĕре: тав! тесе, хуçи пекех пĕтĕмпех ĕçсе ярса, черккине калле тыттарать. Ib. Вăл ĕçсен, кил хуçийĕ татах черккине çĕнĕрен тултарса каллех хăй кӳршине: тав сана! тесе, тепĕр хут хăй ĕçсе ярать. В. Тим. Пире лаша кăкарма памĕ-ши? тет пирĕн кĕрӳ. Пиртен тавах (надо: ирĕк?), тет хăти.

тавраш

(-аш), окружье, окруженье. N. Пĕтĕм тута-сăмса тавраш (область рта и носа) питĕ ирĕлсе карĕ-ха — тӳрленмест. Собр. Уйăх таврашĕ карталансан (если месяц в кругу), йĕпе пулать, теççĕ. Б. Яныши. Çак кĕпер таврашне, çĕртме çинче утсене çитарма ялан курăк çитĕнтереттĕмĕрччĕ. О сохр. здор. Кровате (чит. кравата) тата алăк патне, чӳрече таврашне (около окон) лартма юрамасть. || Окружность. Ск. и пред. чув. 34. Карталанса йĕри-тавра тăнă ташă вырăнĕ, вунă чалăш таврашĕ. || (Приблизительное) время. Альш Миххайла праçникĕ таврашĕнче (около Михайлова дня) юр ӳкет, ӳкнĕ çул (в иной год). || Отношение. N. Наянлăхăмпа çыру яраймасăр тăратăп, тетĕн, вăл тавраша (в этом отношенни) эпĕ хам та çавах, анчах савнă çыннăмран çыру вăл-ку илсен, кирек хăçан та хирĕç часрах çырсă яма тăрăшатăп. || Относящееся до.. Изванк. Пирĕн ялта мур таврашне пĕлекен пĕр Микул карчăк анчах. || То, что относится к известному роду предметов. Юрк. Эрех таврашне пăхса тăма хăйсене уйрăм пысăк тӳресем тытса тăрат. Кама 7. Васса (пуçне пăркаласа). Е-е-е-х! ăс тавраш санăн. Хăнаран укçа ыйтаççĕ-и? Кам вĕрентрĕ сана. Тьфу, йытă пичĕ! N. Кунта япала таврашĕ питĕ хаклă. Баран. 44. Ялта лăпах пулнă, хăйă çути тавраш нимĕн те пулман. N. Выльăхăн ăс тавраш çук, вăл ăçта каяс килнĕ, çавăнта каять. Кан. Пуш урапанах: таврашсене çĕмĕрĕ (лошадь), тесе, калла турттарса килтĕм. ППТ. Çĕрен хуллин таврашин çӳп-çапне (сор от прутьев, обломки) прахтармаççĕ (не позволяют бросать). N. Пахăр-кĕмĕл тавраш(ĕ), çурт-хуралтă тавраш(ĕ). Менча Ч. Вĕсем акана тухаччен малтан ака таврашсене, суха таврашсене, сӳре таврашсене хатĕрлеççĕ. N. Çав вăра таврашĕ мар-и (это не вор-ли какой-нибудь) мĕн пĕшкĕнсе (нагнувшись) пырать вал пирĕн хыçран? Юрк. Начальник таврашĕ вăл тĕлтен сана аса та илме пĕлмест. О сохр. здор. Улпут таврашĕнче нихçан та сăпка кураймăр эсир. Юрк. Сирĕн вара ку çулта ĕне тавраш çук-и мĕн? Разве нынче у вас коров нет? Ib. Пирĕн чăвашăй йĕрĕх таврашĕнче пукане пек япала таврашĕ çук (никаких идолов не бывает). ППТ. Масар çинче кĕлĕ таврашĕ-мĕнĕ тумаççĕ (никаких молений не совершают). Сборн. по мед. Лаша-выльăх таврашĕнчен: ут-выльăха çамрăк чухне чипер пăхас пулать, тетпĕр. Халапсем. Эпĕ халап таврашне пĕртте пĕлместĕп. Я, вообще, совсем не знаю сказок. Баран. 29. Тăван хĕрĕ пек курса, ун валли тавраш хатĕрленĕ. Ib. 162. Пуринчен ытла лаша таврашне çӳререх параççĕ (калмыки). || Принадлежности, приспособления. О сохр. здор. Çавăнпа ача кипкисене, унăн çăтарне, тата ытти таврашĕсене те тасарах тытма тăрăшăр. СПВВ. Тавраш нуммай кирлĕ. Нужно много разных вещей, приспособлений, одежды и пр. (Так понимают в Сред. Юм.). ЧП. Атте салат пачĕ те, анне тавраш пачĕ те. Ходар. Сăрине (для „тайăн сăра“) тунă чухне таврашсене пит тирпейлĕ тыткалаççĕ (наблюдают за чистотой посуды и принадлежностей, которыми пользуются при варке пива). || Одежда (в некоторых выражениях). О сохр. здор. Хамăр тавраша ялан таса тытас пулать. Болезни. Тепĕр çĕрте хĕретнĕ-кăвакартнă таврашпа çӳреççĕ. Букв. Таврашна тасарах тытса усра. Будь опрятен. Янш.-Норв. Епле унăн (девушки) таврашĕсем чечен. Ib. Пасар таврашĕ те унăн питĕ нумай (у девушки, которую думают взять замуж). Орау. Хĕрарăм таврашĕ. Сред. Юм. Хĕрарăмăн кĕпе-йĕм (белье) нăмай пôлсан: тавраш нăмай, теççĕ. Алик. † Çын таврашпе килмен, хам таврашпа хам килтĕм, атийăк та апайăн. (Из песни туй арĕм). || Наряды. Собр. Хĕрĕ (невеста), пасар çитсен, пасара кайса, таврашсем илет. Бур. † Ай-хай, хамăр тантăшсем, кĕмĕллĕ иккен таврашсем. || Приданое (добро). N. Пĕр таврашĕшĕн илни анчах пулчĕ, хăй нимĕн тĕшне те тăмаçть (про жену). Чураль-к. † Ах кинçĕм, Пăраски, час тапранса часах тух; час тапранса тухмасан, хăвăн (= хăйĕн) таврашпе тухмаçть, тет, хăвăн таврашпе тухсассăн, час тапранса тухать, тет. (Свад. п.). || Добро, имущество. Иванова. Çак пушарта нумай тавраш, пĕр хĕр-ача çуннă. Истор. Ытти хаклă йышши таврашсем те нумай парса янă. Изамб. Т. Пуяннисем таврашне (япалине) кура хаклăрах тӳлеççĕ. || Сбруя. N. Урапасем ӳпне çавăрăнса каяççĕ, таварсем пылчăк çинче таптанаççĕ, лашисем ĕрĕхсе, таврашсене таткаласа çӳреççĕ. Ёрдово. Лаша таврашсем вăлсен питĕ япăх, таврашсене пĕртте юсамаççĕ. Лашине хытă кӳлсен: тавраш ванать, теççĕ. Чураль-к. † Ачи шухă, ан тийĕр, ати тавраш шуç тавраш; çав шуç тавраш пĕтмесĕр, пирĕн шухă пĕтес çук. Актай. † Шупашкар хуçи аттим пӳр, шуç таврашсăр тухас çук. Н. Байгул. † Йăлтăр-йăлтăр йĕс тавраш, çутатмасан килĕшмест. || Органы. N. Вал кăшт çех вырăнтан сикме пултарать, хăйĕн пур таврашĕсене те пĕтернĕ, вăл сывламасть те, унăн юн тымарĕсем те çук, çăварĕ те, хырăмĕ те, пыршисем те, хыçалти шăтăкĕсем те çук. || Материал. N. Машиная шухăшласа кăлараканни çавна тума хăй таврашĕпе те çĕр тенкĕ анчах илнĕ. Ал. цв. 20. Çулçăсем, туратсем, чечексем карнă, ылттăи-кĕмĕл ука таврашпа витнĕ хăй юратнă сакă çине ларать. || Род, фамилия. Орау. Çав Кăрнин усрав ывăлĕнчен Ситемен тавраше пуçланса кайнă. Альш. Мăрса йăхĕсем каяççĕ куçса Пӳркелне. Пӳркелĕнче халĕ те пур, Мăрса тавраш, теççĕ. КАЯ. Апрам таврашĕ (пирĕн йăх ячĕ). N. Кам таврашĕ эсĕ? Ты из какого рода (или: фамилии)? N. Тăраль (трал’) тавраш (-аш). Орау. Урлав таврашĕ питĕ ĕрчĕхлĕ ăру вăл. Орау. Вăсен таврашĕнче путлĕ этем пур-им? || Нечто подобное, такое. Дик. леб. 40. Вăл ун пек тавраша унччен нихăçан та курман. N. Нумайĕшĕ çĕнĕрен законсем кăларасшăн пулчĕç. Нумайĕшĕ вăл тавраша кĕтмен, вĕсемшĕн вăл ĕç сисмен çĕртен пулчĕ. СТИК. Пирĕн вăл тавраш мĕн çук? У нас ничего подобного нет. (Возражает, почти что обидевшись, на вопрос: сирĕн им-çам пур темерĕç-и, парăрччĕ, пулсан). || Культ. ЧС. Ку киремет таврашне ан тăвăр. Не совершайте этих идольских обрядов. || Альш. Хирти Кушкă таврашĕ, çĕнĕ Мертлĕ таврашĕ акат вăл анасене: çавсен çĕрĕ, тет вăл. || Обстоятельство (грамм. термин, неолог.). || В смысле послелога. N. Атăл таврашĕнче ун пек хула нуммай. В Поволжье таких городов много. Ib. Хула (ял) таврашĕнче (около города, деревни); çăварни таврашĕнче (около масляницы). N. Пукрав таврашне те таврăнайăп-ха эпĕ. Неизвестно, вернусь ли еще я к Покрову. N. Мункун таврашнелле те тавăрнайăпăр, тем. Неизвестно, воротимся ли мы к пасхе.

тенел

(т’эн’эл’), ось экипажа. Курм., Якейк. и др. || Вута-б. Тенел, ось сабана. || М. Васильев. Тенел, железная ось, вставляемая в вал (вод. мельн.). См. тинкĕл, тĕнĕл.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

мол

мол (пӑрахутсем тӑракан гаване хумсем ан кӗччӗр тесе тинĕс хӗррине шаларах кӗрсе ҫавӑрса илнӗ хÿме евӗрлӗ, чулпа купаласа тунӑ вал (пӗве).

вал

тинĕсри пысăк, çӳллĕ хум.

вал

вал (хула е масар тавра купаласа тухнă çĕр тĕмески).

вал

вал (машина таврашĕн çаврăнса тăракан цилиндрĕ).

отниматься

1 и 2 л. не употр. несов., отняться сов., у меня отнялись ноги эпӗ утайми пултӑм; у него отнялся язык вал чĕлхерен юсрĕ, унӑн чӗлхи ҫӗтрӗ.

присутствовать

-вую несов. пул; он не присутствовал при нашем разговоре эпир калаҫнӑ чух вал кунта пулмарӗ (ҫукчӗ).

проезжаться

разг. несов., проехаться, -едусь сов. ларса ҫӳре, ҫӳресе кш; проехаться на чей-либо счёт тӗртсе (тĕксе) кала, тӗллесе кала, тӑрӑхласа, кулса кала, катаран систерсе кала, ытарлӑ сӑмах кала; он проехался на мой счёт вал мана тӗртсе каларӗ.

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

вал

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

вакханалия вакцина вакцинаци вакша « вал » вал3 вала валак валашка вале

вал
Пуплев пайĕ
Япала ячĕ
 
Фонетика
3 саспалли
 
Хытă сăмах
 
Чĕлхе
Чăвашла
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org