Шырав: двенадцать

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

авăт

I.

1.
петь — о птицах,
перевод зависит от сложившихся в русском языке связей слов:

кричать, клекотать, куковать и др.
автан авăтать — петух кукарекает
куккук авăтать — кукушка кукует
путене авăтать — перепел кричит
авăтса яр — запеть, закричать
авăтса ил — пропеть, прокричать
вуник куккук, пĕр карăш авăтаççĕ пĕр харăс — фольк. двенадцать кукушек и один коростель кричат в один голос
Ăмăрткайăка авăтни те килĕшет. — посл. Орла и клекот красит.
Ир авăтакан куккук кукша пулнă, тет. — посл. Кукушка, которая рано закуковала, стала плешивой. (соотв. Рано пташечка запела, как бы кошечка не съела).

ат

I.

1.
то же, что аш II. 1.
вуник аршăн юр атма çил çунатлă ут кирлĕ — фольк. чтобы пробраться по снегу глубиною в двенадцать аршин, нужен ветрокрылый конь

вуниккĕ

числ. колич.
при абстр. счете, в качестве подл., доп.

двенадцать

ача вуникке кайнă — мальчику пошел двенадцатый год

карăш

I.
коростель, дергач
вуник куккук, пĕр карăш авăтаççĕ пĕр харăс — фольк. двенадцать кукушек и один коростель кричат дружно, в один голос
Пур чух путене, çук чух карăш. — посл. Дичи много — едим перепелку, а нет — и дергач сойдет. (соотв. На безрыбье и рак рыба).

карăш кĕпçи
— дикая петрушка

катка

кадочный
катка çарти — утор в кадке
катка шултăрканă — кадка рассохлась
пĕр катка хăяр тăварларăмăр — мы засолили кадушку огурцов
вуник юман пĕр кутра: кассан каска лулмĕ-ши, çур-сан суркам пулмĕ-ши, тусан катка пул-мĕ-ши? — фольк. двенадцать дубов растут вместе: коли срубить — будут плахи, расколоть их— будет клепка, сколотить — будет кадка

кăнтăрла

днем, в полдень
кăнтăрла апачĕ — обед
кăнтăрла вăхăчĕ — полуденное время
кăнтăрла хĕвелĕ — полуденное солнце
кăнтăрла вуникĕ сехетре — в двенадцать часов дня
кăнтăрла иртсен икĕ сехетре — в два часа дня
кăнтăрла çитеспе — к полудню, с приближением полудня
тăр кăнтăрла — средь бела дня
кăнтăрла кил — приходи днем
вăхăт кăнтăрланалла тайăлнă — время шло к полудню
Курман кăнтăрла çурта çутнă. — посл. Слепой и днем свечу зажигает.

курант

куранты (музыкăлла сехет)
кремль куранчĕсем — кремлевские куранты
курант вуниккĕ çапрĕ — куранты пробили двенадцать

лайăх

хорошо, славно
лайăх лаша — добрый конь
лайăх çанталăк — хорошая погода
лайăх вĕрен — хорошо учиться
ĕçе лайăх ту — выполнить работу хорошо
лайăх кантăмăр — мы славно отдохнули
ним лайăххи те çук — нет ничего хорошего
лайăхран та лайăх — 1) лучший из лучших, превосходный 2) превосходно, замечательно
Çула кайма тухсан, юлташу хăвăнтан лайăх(рах) пултăр. — погов. Пусть попадет тебе в спутники человек лучше тебя самого.
Хитре — виçĕ кунлăх, лайăх — ĕмĕрлĕх. — посл. Красивое — на три дня, хорошее — навеки.
Иккĕн икерчĕ çиме лайăх, тет, вуниккĕн авăн çапма лайăх, тет. — погов. Вдвоем хорошо блины есть, а молотить (зерно) хорошо артелью в двенадцать человек.

лекке

уст.
гряда, полоса
леха
обл.
лекке çур — разбить участок на полосы (для сева, уборки)
Пахчара вуникĕ лекке, леккинче тăватă йăран, йăранĕнче çичĕ купăста. (Çулталăк). — загадка В огороде двенадцать полосок, в каждой по четыре грядки, в грядке по семь вилков капусты. (Год).

минут

минутный
вуникĕ сехет те вăтăр пилĕк минут — двенадцать часов тридцать пять минут
виççĕ çине кайни вунă минут — десять минут третьего
минут йĕппи — минутная стрелка
пилĕк минут иртрĕ — прошло пять минут
тăхтасамччĕ пĕр минут! — подожди минутку!

пăрăс

1.
балка, брус, опорное бревно
çил арман пăрăсĕсем — опорные балки верха ветряной мельницы
вершник пăрăсĕсем — поперечные балки (мельничной) плотины
пăрăс кашти — матица, потолочная балка
пăрăс çине струпил ларт — поставить стропила на брусья
вуник арман хушшине вуник пăрăс хутăмăр, вуник пăрăс хушшине йĕсрен кĕпер хыврăмăр — фольк. меж двенадцатью мельницами мы уложили двенадцать балок и на них возвели медный мост

пĕр

I.

1.
при конкр. счете, в качестве опр.
один
одно-

пĕр минут та — ни одной минуты
пĕр сехет — (один) час
пĕр тенкĕ — (один) рубль
пĕр хут — (один) раз, разок
пĕр актлă пьеса — одноактная пьеса
пĕр кунлăх кану çурчĕ — однодневный дом отдыха
пĕр моторлă самолет — одномоторный самолёт
пĕр хутлӳ ҫурт — одноэтажный дом
пĕр вăхăтрах — одновременно
пĕр вăхăтрах икĕ çĕрте ĕçле — работать одновременно в двух местах, совместительствовать

пĕр енлĕ —
1) односторонний, однобокий
пĕр енлĕ ăнлантару — односторонняя трактовка
2) односторонне, однобоко
эсир ку ыйту çине пĕр енлĕ пăхатăр —
— вы односторонне рассматриваете этот вопрос

пĕр çĕре пухăн — собраться в одно место
пурте пĕр çын юлми кайса пĕтнĕ — ушли все до одного
пĕр ача ялан ачаш пулать — единственный ребенок всегда бывает капризным
вуникĕ хĕр, пĕр купăс янăрать-çке пĕр сасă —
фольк. двенадцать девушек и с ними одна скрипка поют в один голос
Пĕр кун каймалăх çул пулсан, çичĕ кунлăх çăкăр ил, тенĕ. —
посл. Готовясь в путь на один день, бери хлеба на семь.

тăваттă

при абстр. счете

1. в качестве подл. и доп.
четыре
вис хут тăваттă — вуниккĕ — трижды четыре — двенадцать
ача тăватта кайнă — ребенку пошел четвертый год
киле тăваттăра таврăнтăм — я вернулся домой в четыре (часа)
тăваттăри автобус — четырехчасовой автобус
тăваттă паллă — четверка (отметка)

тăтăш

2.
непрерывно, беспрерывно, безостановочно
тăтăшах çумăр çăвать — беспрерывно идут дожди
вăл кунта вуникĕ çул тăтăш ĕçлет — он работает здесь двенадцать лет беспрерывно
тăтăш ĕçлени — непрерывный стаж

чалăш

саженный, саженный
тăваткал чалăш — квадратная сажень
чалăш çӳллĕш çын — человек саженного роста
кӳлĕ тарăнăшĕ вуникĕ чалăш — глубина озера двенадцать саженей

ӳпкев

недовольный
ӳпкев сăмахĕсем — слова недовольства
вуникĕ вĕлле хуртçăм пур, çуллен çăвăр хушманшăн ӳпкевĕм пур — фольк. у меня есть двенадцать ульев, недоволен я, что не каждый год они роятся

çамрăк

молодой
молодежный

вуникĕ çамрăк — двенадцать человек из молодежи
темĕнле çамрăк — какой-то молодой человек
ялти çамрăксем — сельская молодежь
çамрăксен организацийĕсем — молодежные организации
çамрăк рабочисен шкулĕ — школа рабочей молодежи
çамрăксен коммунизмла союзĕ (комсомол) — ист. коммунистический союз молодежи (комсомол)
комсомолсемпе çамрăксен бригади ăмăртура çĕнтерчĕ — ист. комсомольско-молодежная бригада победила в соревновании

çап

10.
молотить, обмолачивать
авăн çап — молотить, вести молотьбу
тăпачпа çап — молотить цепами
тырра комбайнпа вырса çап — убирать хлеб комбайном
Иккĕн автан çиме, вуниккĕн авăн çапма аван. — посл. Вдвоем сподручно уплетать курятину, а артелью в двенадцать человек— молотить хлеб.

çинçе

I.

синьзе — старинный чувашский обряд охранения земли, когда на двенадцать дней запрещались работы на ней

вуникĕ

(вуник)

числ. колич. при конкр. счете, в качестве опр.
двенадцать
двенадцати-

вуникĕ кил — двенадцать дворов
вуникĕ хутлă çурт — двенадцатиэтажный дом

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

двенадцать

числит. колич.
вун иккĕ, вун ик(ĕ); без четверти двенадцать вун иккĕ çитесси вун пилĕк минут; в двенадцать лет вун икĕ çулта чухне

четырежды

нареч.
тăватă хут, тăваттă; четырежды три — двенадцать тăватă хут виççĕ — вун иккĕ

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

двенадцать

вуниккӗ, вуникӗ, вуник.

исполниться

сов. исполняться несов. 1. вырӑна кил, тул, пурнӑҫа кӗр; 2. тултар; сыну исполнилось двенадцать лет ывӑл вуниккӗ тултарчӗ.

пробивать

несов., пробить, -бью сов. 1. витĕр шӑтарса тух (пуля алла); шӑтар (стенана кантӑк кӑларма); 2. ҫап; часы пробили двенадцать сехет вуникӗ ҫапрӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

двадцатипятилетие двадцать дважды двенадцатипёрстный « двенадцать » дверной дверь двести двигатель двигать

двенадцать
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org