Шырав: чавса

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

дренаж

дренаж (тăпрана канав чавса е пăрăхсем хывса типĕтни)

кĕлер

1.
бeчить, парить, золить обл. (белье)
кĕпе кĕлерме тытăнсан, чавса тăран кĕл пултăм — фольк. принявшись бучить белье, я по локти испачкалась в золе (из причитаний невесты)

кӳлĕ

озерный
вăрман кӳлли — лесное озеро
тăварсăр кӳлĕ — пресноводное озеро
чавса тунă кӳлĕсем —искусственные озера
юшкăнлă кӳлĕ — тинистое озеро
кӳлĕ пулли — озерная рыба
кӳлĕ хĕрринчи поселăк — приозерный поселок

склеп

склеп (тупăксем лартма çĕр айне чавса тунă вырăн)

скрепер

скрепер (çĕр чавса турттаракан машина)

сошник

воен.
сошник (тупа куçасран çĕре чавса лартакан тĕрек)

та

5.
но, а, да
çыраеса çыртăм та, йнăшсем нумай пулчĕç — написать я написал, но ошибок оказалось много
Чавса çывăх та çыртма çук. — посл. Близок локоть, да не укусишь.

таян

II. глаг.

1.
опираться, облокачиваться на что-л.
прислоняться к чему-л.
патак çине таян — опереться на палку
чавса вĕççĕн таян — облокотиться
сатан çумнетаян — прислониться к плетню
таянса лар — сидеть облокотившись
диван çинче таянса лар — развалиться на диване

хăлтăкла

1.
рыхлить
çĕре чавса хăлтăкла — взрыхлить землю

хулаш

городище
хулашне чавса тĕпче — вести раскопки городища
Атăл тăрăхĕнчи пăлхар хулашĕсем — булгарские городища Поволжья

чав

I.

1.
рыть, копать
ковырять
разг.
канав чав копать канаву
окоп чавса вырнаç — окопаться
çăл чав — рыть колодец
çĕр чавакан машина — землеройная машина
çĕр чавакан — землекоп
чавса кĕрсе кай — зарыться, закопаться
чавса салат — разгрести
чавса çемçет — взрыхлить, разрыхлить
тĕмескене чавса так — срыть бугор
чавса тултар — нарыть, накопать (много)
чавса тух — прорыть, прокопать
Çыншăн кăвар чавма хушман. — посл. Не давай твоими руками жар загребать.

чав

2.
царапать
чавнă вырăн — царапина
питрен чав — оцарапать лицо
чавса ил — царапнуть
чавса кăлар — 1) вырыть, выкопать (напр. столб) 2) выцарапать
куçа чавса кăлар — выцарапать глаза

чавса пĕтер —
1) изрыть, перерыть
трактăрсем çула чавса пĕтернĕ — тракторы изрыли всю дорогу
2) дорыть, докопать
шăтăка чавса пĕтер — докопать яму
3) исцарапать, поцарапать (напр. о кошке)

чав

4.
выдалбливать, долбить
курите чав — выдолбить корыто (из дерева)
чавса тунă кимĕ — долбленая лодка

чавса

1.
локоть

чавса

локтевой
чавса шăмми — локтевая кость
чавсапа тĕртсе ил — толкнуть локтем
Чавса çывăх та çыртма çук. — погов. Близок локоть, да не укусишь.

чавса

2.
локоть (часть рукава)
çĕтĕк чавсасем — рваные локти

чавса

3. уст.
то же, что хур III.

чавса


чавса таран ларт — надуть, обмануть

шăмă

костный
костяной

вĕче шăмми — анат. подвздошная кость
йĕтес шăмми — 1) ключица 2) дужка (в скелете птиц)
кăкăр шăмми — 1) грудина, грудная клетка 2) киль (у птиц)
купарча шăммисем — тазовые кости
куç харши шăмми — надбровные дуги
лĕпке шăмми — теменная кость
пакăлчак шăмми — анат. лодыжка
пит шăмми — скула
пулă шăмми — рыбья косточка
пуç шăмми — череп
çурăм шăмми — позвоночник, становой хребет
çурăм шăммиллĕ чĕрчунсем — позвоночные животные
çурăм шăммисĕр чĕрчунсем — беспозвоночные животные
тăнлав шăмми — височная кость
хул шăмми — лучевая кость
чавса шăмми — локтевая кость
ыйхă шăмми — копчик
янах шăмми — челюстная кость, челюсть
шăмă йăшни — костоеда
шăмă сикни — вывих
шăмă сăсăлĕ — костный мозг
шăмă çăнăхĕ — костная мука
шăмă туберкулезĕ — мед. костный туберкулез
шăмă тукмакки — головка бедренной кости
шăмă тура — костяной гребешок
шăмă хупă — костяной покров, панцирь
шăмă витĕм — костяной покров, панцирь
шăмă хуçăлни — перелом кости
пыра шăмă ларт — подавиться костью
Шăлсăр карчăк шăмă кăшлать. (Тылла). — загадка Беззубая старуха кости грызет. (Трепание конопли мялкой).

çавăр

2.
поворачивать, повертывать, оборачивать, обращать куда-л.
пуçа унталла-кунталла çавăр — поворачивать голову то туда, то сюда
сĕтеле тепĕр майлă çавăрса лартрĕç — стол развернули другой стороной
çавăркаласа пăх — вертеть в руках, рассматривать со всех сторон
Чавса çывăх та çавăрса çыртма çук. — посл. Близок локоть, да не укусишь.

çĕмĕрĕл

5.
разбиваться, раниться, увечиться, калечиться
ӳксе çĕмĕрĕл — разбиться при падении
манăн чавса çĕмĕрĕлнĕ — у меня разбит локоть
çĕмĕрĕлсе пĕт — 1) разбиться (о многих предметах) 2) израниться
пичĕ-куçĕ çĕмĕрĕлсе пĕтнĕ — у него все лицо изранено

çывăх

близко
хуларан çывăх пулни — близость к городу
çывăх куçлă — близорукий
çывăх ялсем — ближние селения
çывăха ан кил — не подходи близко
çывăх тăр — стоять близко
çул çывăх мар — дорога не ближняя
Чавса çывăх та çыртма çук. — посл. Близок локоть, да не укусишь.

ту

14.  
в сочет. с деепр. др. глагола выступает в роли вспом. глагола:
илемлетсе ту — украшать, разукрашивать
авса тунă пукан — гнутый стул
чавса тунă кимĕ — долбленая лодка, долбленка

кăлар

25.
с деепр. др. гл. выступает в роли вспом. гл.:
касса кăлар — вырезать
вĕрентсе кăлар — выучить
пĕçерсе кăлар — выпечь
сĕтĕрсе кăлар — вытащить, выволочь
туртса кăлар — 1) вытащить, выдернуть 2) перен. выдумать
туса кăлар — производить, выпускать (продукцию)
хăваласа кăлар — выгнать
хӳтерсе кăлар — выгнать
хĕссе кăлар — вытеснить

хутса кăлар —
1) истопить, вытопить
мунча хутса кăлар — истопить баню
2) вымочить
кантăр хутса кăлар — вымочить коноплю

чавса кăлар — выкопать, вырыть
шăратса кăлар — выплавить, вытопить
шухăшласа кăлар — выдумать, придумать

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

пайтах

самай. Тарçисем ăна (пуян çынна. – Э.Ф.) 100 çынтан ытла чавса кăларма тытăннă. Ăна кăлариччен (самай) пайтах вăхăт иртнĕ [Отец 1904:42].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

вкопать

глаг. сов.
чавса ларт; вкопать в землю столб çĕре юпа чавса ларт; стоит как вкопанный юпа пек хытса тăрать

выкопать

глаг. сов.
чав, алт, чавса кăлар; выкопать картофель çĕр улми кăлар

вырыть

глаг. сов. (ант. зарыть)
алт, чав, чавса кăлар; вырыть канаву канав алт

кость

сущ.жен., множ. кости
шăмă; локтевая кость чавса шăмми; лицевые кости пит шăммисем; кость сломана шăмă хуçăлнă ♦ слоновая кость слон шăмми; до костей промокнуть витĕр йĕпен; широк в кости кĕрнеклĕ, патвар шăмшаклă

кривой

прил., криво нареч.
1. (син. изогнутый; ант. прямой) кукăр, кукрашка, авмака; кривая ветка кукăр турат; кривой переулок кукрашка тăкăрлăк
2. (син. одноглазый) хăрах куçлă ♦ криво улыбаться ирĕксĕр кулкала, куланçи пул; кривая душа икĕ питлĕ çын; на кривой объехать чавса таршшĕ ларт

локоть

сущ.муж., множ. локти
чавса; ушибить локоть чавсана ыраттар; класть локти на стол сĕтеле чавсаланса лар ♦ кусать локти ĕç тухманшăн пăшăрхан

сустав

сущ.муж.
сыпă, шăма сыппи; локтевой сустав чавса сыппи; боль в суставах сыпăсем сурни

экскаватор

сущ.муж.
экскаватор (çĕр чавса тиекен, тĕксе куçаракан машина); многоковшовый экскаватор нумай куркаллă экскаватор

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

лапкăш

его ширина. N. Ани лапкăшпех хуп-хура выртать (о недавно вспаханном загоне). N. Тăм патне чавса çитсен, эпир тата тăмне пĕр кĕреçе лапкăш тарăнăшĕ пек хускатса, кăпăшлантарса тухрăмăр.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

добывать

несов., добыть, -буду, сов. 1. туп, шыраса туп, туян; 2. кӑлар, туп, чавса кӑлар (нефть, кӑмрӑк).

добыча

1. тупӑш, тупни; 2. чавса кӑларни (ҫӗркӑмрӑкне).

забой

1. забой (шахтӑра ҫӗркӑмрӑк, руда чавса кӑларакан вырӑн).

закопать

кого, что сов. закапывать несов. чавса пытар, чавса чик, чавса ларт.

закопаться

-аюсь, -аешься сов. закапываться несов. шӑтӑк чавса çӗрсе лар.

зарыть

-ою кого, что сов., зарывать несов. алтса ҫӗр айне хур, чавса ҫӗр айне пытар.

зарыться

-роюсь, -роешься сов., зарываться несов. чавса кӗрсе кай, чавса кĕрсе пытан.

карьер

карьер (чул, хӑйӑр т. ыт. чавса кӑлармалли вырӑн).

котлован

котлован (пысӑк, темиҫе хутлӑ ҫурт никӗсне хывма чавса тунӑ шӑтӑк (вырӑн).

локоть

-ктя м. 1. чавса; чувство локтя юлташлӑх туйӑмӗ; 2. авалхи виҫе (чике, хур).

локтевой

локтевая кость чавса шӑмми, алӑ туни шӑмми, алӑ хурси.

нарыть

-рою что и чего сов., нарывать несов. чавса пӗтер, чавса тултар, кӑларса тултар (ҫӗрулми), чавса кӑлар.

вкопать

что сов., вкапывать несов. чавса ларт (юпа).

вскопать

что сов., вскапывать несов. çĕре алт (чав), çĕре алтса (чавса) çемçет, кăпкат, кăпăшкалат.

выдолбить

-блю, -бишь сов., выдалбливать несов. чав, чавса шăтар, чавса кăлар, чавса хур, ыр, ыра ыр, ырса хур, ырала.

выемка

1. касса кăларнă шăтăк (çанă, çухава валли); 2. чавса кĕнĕ шăтăк.

выкопать

что сов., выкапывать несов. 1. чаваласа, чакаласа (чавса) кăлар, алтса кăлар; 2. шыраса туп.

окопать

чавса ҫаврӑн, алтса ҫаврӑн.

отрывать

1. что несов., отрыть, -рою сов. алтса кӑлар, чавса кӑлар, чакаласа кӑлар.

разгребать

что несов., разгрести сов. чавса салат, купаласа хунӑ япалана (утта, тислĕке) салатса пăрах.

разрывать

что несов., разрыть, -рою сов. алтса пĕтер, чавса пĕтер, чавса салат (тислĕк купине), йӑштарса пĕтер (сысна ҫӗрулмине).

раскапывать

кого, что несов., раскопать сов. чавса пĕтер, чакаласа кӑлар, алтса кӑлар, чавса туп.

раскопка

ҫӗре чавни; раскопки çĕре чавса шырани, чавса кӑларни (авалхи япаласене).

расцарапать

кого, что сов., расцарапывать несов. чавса, чĕркелесе суранлатма, чĕркелесе, чавса пӗтерме (алла).

рудник

рудник (ҫӗр айӗнчен усӑллӑ япаласем чавса кӑлармалли сооружением), рудокоп руда чавакан.

парник

парник (пахчара ҫимӗҫе иртерех ӳстерсе илме ҫӗре чавса, тислĕк тултарса ҫиелтен кӗленчеллӗ рамӑсем витсе тунӑ вырӑн).

перерывать

что несов., перерыть, -рою сов. 1. ҫӗнӗрен (тепĕр хут) чавса тух, алтса тух; 2. пĕтĕмпех пӑлхатса тух, ухтарса тух (япала шыраса).

пещера

ҫӗр хӑвӑлӗ, сӑрт ӑшӗнче тупӑнакан пысӑк шӑтӑк, ҫыр хӗррине чавса тунӑ шӑтӑк, ханкӑр.

прокопать

что сов., прокапывать несов. чавса тух, а лиса тух (канав).

прокопаться

сов., дрокапываться несов., алтса ҫит, чавса çит; 2. мĕшĕлтетсе ирттер вӑхӑта.

прорыть

, -рою что сов., прорывать несов. 1. алтса тух, чавса тух (канав, туннель); 2. чавса вӑхӑт ирттер.

Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ

щурка

щурка — merops (йăвине çыран хĕрринче çĕр чавса тăвакан хитре вĕçен кайăк]; симĕс щурка зелёная щурка — merops superciliosus; хĕрлĕ щурка красная щурка — merops nubicus; ылтăн щурка золотистая щурка — merops apiaster

Çавăн пекех пăхăр:

чавка пуçĕ чавкаттар чавкать чавкăн « чавса » чавсавай чавсала чавсалан чавтар чавыча

чавса
Пуплев пайĕ
Япала ячĕ
 
Фонетика
5 саспалли
 
Хытă сăмах
 
Чĕлхе
Чăвашла
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org