Шырав: ӳпре-шăна

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

илтĕн

слышаться
ачасен хаваслă кулли илтĕнет — слышен радостный смех детей
тăри юрри илтĕнет — слышится пение жаворонка
аякран аслати сасси илтĕнчĕ — издали донеслись раскаты грома
илтĕнсе кай — послышаться, донестись до слуха
илтĕнсе тар — слышаться (постоянно)

шăна вĕçни илтĕнет
— стоит мертвая тишина (букв. слышно, как муха летит)

кăмпа

грибной
ăвăс кăмпи — подосиновик
ăвă кăмпи — древесный гриб, трутовик
йывăç кăмпи — древесный гриб, трутовик
кăтра кăмпа, ака кăмпи — сморчок
масла кăмпа — масленок
сар кăмпа — лисичка
сăвăр кăмпи — дождевик
сыр кăмпи — дождевик
çерем кăмпи — опенок луговой
карта кăмпи — опенок луговой
çерем кăмпи — шампиньон
тислĕк кăмпи — навозник, поганка
тунката кăмпи — опенок
хурăн кăмпи — подберезовик
хыр кăмпи — волнушка
шăна кăмпи — мухомор
шурă кăмпа — боровик, белый гриб
яка кăмпа — сыроежка
майра кăмпи — сыроежка
кăмпа аври — ножка гриба
кăмпа туни — ножка гриба
кăмпа шлепки — шляпка гриба
кăмпа тымарĕ — мицелий, грибница
кăмпа яшки — грибной суп
кăмпа çумăрĕ çăвать — идет грибной дождь

кĕрхи

1.
осенний
кĕрхи йĕпе-сапа — осеннее ненастье, осенняя распутица
кĕрхи сортсем — осенние (поздние) сорта
кĕрхи суха — осенняя вспашка
кĕрхи çĕртме — зябь
кĕрхи чĕпĕсем — цыплята осеннего выводка
Кĕрхи шăна хытă çыртать. — погов. Осенняя муха больнее кусает.

мăй-мăйла

1.
пищать, издавать тонкий писк, звон (о насекомых)
ӳпре мăй-мăйлани илтĕнет — слышен звон мошкары

мăчавăрлан

возиться, копаться, медлить
мешкать
разг.
кĕрхи шăна пек мăчавăрланса ларать — он двигается как сонная муха

москит

москит (кăнтăрти ӳпре)

наркăмăш

1.
яд, отрава
вĕлле хурчĕн наркăмăшĕ — пчелиный яд
çĕлен наркăмăшĕ — змеиный яд
шăна наркăмăшĕ — отрава для мух
наркăмăш сап — разбросать отраву

тап

7.  
в форме деепр. тапса с глаголом тух
появляться в большом количестве
высыпать
наводнять
валить
разг.
çумăр хыççăн курăк тапса тухрĕ — после дождя густо поднялась трава
урама халăх тапса тухнă — народ высыпал на улицу
шăна тапса тухрĕ мухи — появились во множестве
тĕтĕм тапса тухрĕ — повалил дым

тӳрт

4.
спина, хребет
холка

лаша тӳрчĕ — хребет лошади
тӳртне хĕвел çинче хĕртет — он греет спину на солнце
Тӳрт пăсăлсан шăна ларатех. — посл. На больную холку и мухи налетают. (соотв. Где падаль, там и стервятник).

хĕвĕш

3. прям. и перен.
роиться
ӳпре хĕвĕшет — мошкара роится
пуçра шухăшсем хĕвĕшеççĕ — мысли роятся в голове

хытă

сильно
здорово
разг.
çил хытă вĕрет — дует сильный ветер
çумăр хытă çăвать — идет сильный дождь, дождь льет сильно
вăл мана хытă çапрĕ — он сильно ударил меня
хытă çисе тултартăм — я здорово наелся
Кĕрхи шăна хытă çыртать. — погов. Осенняя муха сильно кусает.

шăн

морозный
холодный

шăн машина витти — холодный (неутепленный) гараж
çула ирхи шăнпа тухса кай — отправиться в путь по утреннему морозу
çанталăк шăна кайрĕ — стало подмораживать

шăна

мушиный
вĕтĕ шăна — мелкая муха, мушка
симĕс шăна — мясная муха
хура шăна — муха комнатная
шăна карри — паутина
шăна кăмпи — мухомор
шăна çуначĕ — мушиные крылья
шăна хурчĕ — опарыш, личинка мухи
шăна вĕçсен те илтĕнмелле — слышно, как муха пролетит (очень тихо)

ӳпре

1.
мошка, мошкара, гнус
ӳпре сĕрлет — гудит мошкара
ӳпре пĕлĕт пек явăнать — гнус вьется тучей

ӳпре-пăван

собир.
разные насекомые (кусающиеся)
ӳпре-пăван çиет — одолели насекомые

ӳпре-шăна

то же, что ӳпре-пăван

çырт

2.
кусать, кусаться
ку йытă çыртать — эта собака кусается
Кĕрхи шăна хытă çыртать. — посл. Осенние мухи сильно кусаются.

ĕрче

1.
плодиться, размножаться
йышлăн ĕрче — размножаться в большом количестве
тымартан ĕрчени — размножение от корневой системы
Шăна ларнă вырăнта хурт ĕрчет, манах тăнă вырăнта çылăх тупăнать. — посл. Где муха, там и черви, где монах, там и грех.

шăна


шăна курăкĕбот. перечник

хурт


çутă хурт — светлячок
шăна хурчĕ — опарыш
хурт курăкĕ бот. пустырник
хурт кас — снимать соты с медом

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

наркăмăшлан

п.п. Организма лекнĕ юрăхсăр япалапа сиенлен. Пурнăçран уйрăлнин сăлтавĕсем тĕрлĕрен, наркăмăшланни, сурансем, ... чĕре чирĕсем. Х-р, 4.08.1993, 2 с. Ӳсĕрĕлни организм наркăмăшланнине пĕлтерет. С-х, 1998, 7 /, 4 с. Организм хытă наркăмăшланнипе час-часах ăш пăтранать, хăстарать. ПП, 2000, 5 /, 2 с. — пăсăлнă пулă çисе наркăмăшлан (Т-ш, 28.11.1990, 7 с.); чĕркĕмĕллĕ шывпа наркăмăшлан (Я-в, 1991, 7 /, 2 с.); шăна кăмпипе наркăмăшлан (Т-ш, 25.09.1991, 6 с.); эрехпе нар-кăмăшлан (Х-р, 3.03.1996, 4 с.); алкогольпе наркăмăшлан (Ар, 2001, 3 /, 1 с.); газпа наркăмăшлан (Х-р, 7.09.1996, 4 с.); бензинăн сиенлĕ пăсĕпе наркăмăшлан (Х-р, 25.08.1998, 2 с.); химикатсемпе наркăмăшлан (С-х, 1999, 19 /, 3 с.); сĕрĕмпе наркăмăшлан (Х-р, 13.02.2001, 1 с.); суррогатсемпе наркăмăш-лан (ÇХ, 2002, 6 /, 4 с.).

пушлăх

п.в. Пушăлăх, тĕпсĕрлĕх (туп.); çаралăх, пĕчченлĕх. Эпĕ таçта темĕнле вĕçĕмсĕр пушлăха чăматăп, чăматăп пек. Хв. Агивер, 1984, 112 с. Вăл ... хăйне темĕнле пушлăхри пек туйнă. Ч-х, 1999, 27 /, 7 с. Çак пушлăхра шăна та вăратаймĕ санăн шухăшна. К.Бельман, 1999, 34 с. — пушлăха тултар (Хв. Уяр, 1984, 170 с.; Х-р, 21.04.1993, 3 с.).

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

çăва

масар. Курпун çынна çăва (масар) шăтăкĕ кăна тӳрлетет [Хыпар 1907, № 12:89]; Анчах пире ача пур чăвашăн та çуралманнипе чăваш чирлесе çăва (масар) çине шăна пек тăкăнни анчах мар кулянтарать [Комиссаров 1918:9]; Çăва (масар) çинче шăмă купаланса çĕрсе выртать [Внутреннее 1913:49].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

гриб

сущ.муж.
кăмпа; съедобные грибы çимелли кăмпасем; солёные грибы йӳçĕтнĕ кăмпа; мухомор — ядовитый гриб шăна кăмпи наркăмăшлă

липкий

прил.
çыпçăнчăк, çăра; липкая лента çыпçăнчăк хăю (шăна пĕтермелли); липкая грязь çăра пылчăк

личинка

сущ.жен.
хурт; личинка мухи шăна хурчĕ; личинка бабочки лĕпĕш хурчĕ

муха

сущ.жен.
шăна; мясная муха симĕс шăна ♦ делать из мухи слона ытлашши ӳстер

мухомор

сущ.муж.
шăна кăмпи (наркăмăшлă кăмпа)

насекомое

сущ.сред.; множ насекомые
хурт-кăпшанкă, шăна-пăван; насекомые — вредители полей уй-хире сиенлекен хурт-кăпшанкă

паук

сущ.муж.
эрешмен; паук поймал муху эрешмен шăна тытнă

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

мухоловка

1. шӑна тытакан кайӑк; 2. шӑна курӑкӗ; шăна вӗлермелли хатӗр.

пищать

-щу, -щишь несов., пискнуть однокр. ҫинҫе сасӑпа шиклет (чӑх чӗппи), йӗр (ача), нӑйлат (ӳпре, вӑрӑмтуна).

привлекать

кого, что несов., -привлечь, -еку, -ечёшь сов. 1. ху еннелле турт, ху енне ҫавӑр, кӑмӑлне ҫавӑр; 2. хутшӑнтар, явăçтар (ĕçе); огонь привлекает к себе насекомых вут (ҫутӑ) ӳпре-шӑнана илĕртет; привлечь к ответственности ответ тыттар.

букашка

ӳпре тавраш, вĕте хурт-кăпшанкă.

Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ

виле шăни

см. шăна

вис

см. ӳпре

Гессен шăни

см. шăна

какай шăни

см. шăна

кил-çурт шăни

см. шăна

кукăркут

(кут тĕкен) овод — oestrus [шăна йăхĕнчи паразит кăпшанкă]; вар кукăркучĕ желудочный овод — gasterophilus intestinalis [выльăхсен вар-хырăмĕнче паразитла пурăнакан хурт]; вакăр кукăркучĕ бычий овод — hypoderma bovis [мăйракаллă выльăхсен ăш-чиккинче паразитла пурăнакан хурт]

курпунлă шăна

см. шăна

москит

москит — phlebotomus [кăнтăрта пурăнакан ӳпре тĕсĕ]

пĕçерткĕч шăна

см. шăна

пĕчĕк шăна кайăкĕ

см. шăна кайăкĕ

пӳлĕм шăни

см. шăна

сăрă шăна кайăкĕ

см. шăна кайăкĕ

сĕрлевçĕ шăна

см. шăна

симĕс шăна

см. шăна

Çĕпĕр шăна кайăкĕ

см. шăна кайăк

тислĕк шăни

см. шăна

уй шăни

см. шăна

цеце шăна

см. шăна

чăпар шăна кайăкĕ

см. шăна кайăкĕ

шăна

муха — musca [йĕкĕр çунатлă кăпшанкă]; виле шăни падальная муха — lucilia sericata; Гессен шăни гессенская мушка — mayetiola destructor; какай шăни мясная муха — sarcophaga carnarid; кил-çурт шăни домовая муха — muscina stabulans; курпунлă шăна горбатка — phora thoracica; пĕçерткĕч шăна муха-жигалка — stomoxys calcitrans [этем тата выльăх юнне ĕçекен шăна]; пӳлĕм шăни комнатная муха — musca domestica; сĕрлевçĕ шăна муха-журчалка — conosyrphus volucellum; симĕс шăна муха-зеленушка — medetera; тислĕк шăни навозная муха — scatophaga stercoraria; уй шăни полевая муха — musca autumnalis; цеце шăна муха-цеце — glossina palpalis; швед шăни шведская муха — oscinella frit

шăна кайăкĕ

мухоловка — muscicapa [çерçи йăхĕнчи вĕçен кайăк]; пĕчĕк шăна кайăкĕ малая мухоловка — muscicapa parva; сăрă шăна кайăкĕ серая мухоловка — muscicapa striata; Çĕпĕр шăна кайăкĕ сибирская мухоловка — muscicapa sibirica; чăпар шăна кайăкĕ мухоловка-пеструшка — ficedula hypolenca; шур мăйлă шăна кайăкĕ белошейная мухоловка — fecedula albicollis

швед шăни

см. шăна

шур мăйлă шăна кайăкĕ

см. шăна кайăкĕ

Çавăн пекех пăхăр:

ӳппĕн-тĕппĕн ӳпре ӳпре-вис ӳпре-пăван « ӳпре-шăна » ӳпрелле пакша ӳре ӳреккĕн ӳретте ӳрече

ӳпре-шăна
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org