Шырав: ӳсен-ларан

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

каучуклă

каучуконосный
каучуклă ӳсен-тăрансем — каучуконосные растения

паразит

паразитный, паразитарный
шармакай ӳсен-тăрансем — растения-паразиты, паразитные растения

сĕткен

2.
влага
ӳсен-тăрансене çĕр сĕткен парать — растения получают влагу из земли

ӳсен-ларан

диал. собир.
растения, растительность
пур ӳсен-ларан — всевозможные растения, всякая растительность

классификаци

классификационный
сасăсен классификацийĕ — лингв. классификация звуков
ӳсен-тăрансен классификацийĕ — классификация растений
классификаци палли — классификационный признак
классификаци схеми — классификационная схема
классификаци ту — производить классификацию, классифицировать

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

биоуй

ç.с., парапсихол. Чĕрĕ япалана (этеме, чĕрчуна, ӳсен-тăрана) хупăрласа тăракан, организма сиенлĕ витĕмрен упранма пулăшакан уçăмсăр çутă сий; чĕрĕлĕх хуппи, аура. Çав энергие вăл хăйĕн биохирĕ [кирлĕ, биоуйĕ] урлă ярать. КЯ, 19.12.1989, 4 с. Асăрхарăр пулĕ, ӳсентăрансем еплерех çутă сапаççĕ. Биоуй палăрăмĕ вăл. М.Сунтал //Я-в, 1991, 12 /, 15 с. Шыв пылчăка тата ывăннине кăна мар, аякран пырса сырăннă ют ... биоуйсен татăкĕсене те çуса тăкать. Х-р, 24.09.1992, 4 с. Йывăçран ăсталанă тура ... çынпа йывăç биоуйĕсене пĕрлештерет. С-х, 2000, 27 /, 4 с. — биоуй вăйĕ, биоуй пысăкăшĕ (Х-р, 27.06.1992, 3 с.).

клонла

ç.с., биол. Ӳсен-тăран е чĕрчун организмĕн пĕр-пĕр клеткине арлăх-вăрлăхсăр аталантарса йĕкĕреш хăраххи ӳстер. Юлашки вăхăтра организмсене клонласси пирки нумай калаççĕ. ÇХ, 1998, 3 /, 5 с. Часах тепĕр тĕрлĕ преступлени — клонланă этем органĕсемпе саккунсăр сутă тăвасси анлă сарăласса палăртаççĕ. Ч-х, 1999, 14 /, 3 с.

куккурус

п.в. Капмар пучахлă, çӳллĕ те тачка туналлă пулакан ӳсен-тăран тата унăн сарă та шултра вăрри; кукуруза. Çакăн чухлă вăй хурсан, юратса ĕçлесен, мĕншĕн çитĕнмĕ вăл кукурус. Хв. Уяр, 1965, 114 с. Н.Волкова ... куккурусăн 250 сортне мĕнле сăнани çинчен тĕплĕн каласа пачĕ. Х-р, 19.01.1999, 1 с. Куккуруспа соякомбикорм завочĕсене, рис халăха сутма. ХС, 1999, 19 /, 1 с. — куккурус вăрлăхĕ (Г.Краснов, 1979, 123 с.); куккурус анисем (И.Шордан, 1985, 188 с.); кукурус ак (Х-р, 3.08.1993, 3 с.); куккурус çитĕнтер (Х-р, 8.06.1999, 4 с.); куккурус силосĕ (ХС, 1999, 31 /, 2 с.); куккурус çăнăхĕ (С-х, 2000, 36 /, 1 с.); куккурус çăвĕ (С-х, 2000, 37 /, 1 с.); куккурус çӳçи (С-х, 2001, 35 /, 3 с.); — ВЧС, 1971, 309 с.; Ашмарин, VI, 267 с.

кукурус

п.в. Капмар пучахлă, çӳллĕ те тачка туналлă пулакан ӳсен-тăран тата унăн сарă та шултра вăрри; кукуруза. Çакăн чухлă вăй хурсан, юратса ĕçлесен, мĕншĕн çитĕнмĕ вăл кукурус. Хв. Уяр, 1965, 114 с. Н.Волкова ... куккурусăн 250 сортне мĕнле сăнани çинчен тĕплĕн каласа пачĕ. Х-р, 19.01.1999, 1 с. Куккуруспа соякомбикорм завочĕсене, рис халăха сутма. ХС, 1999, 19 /, 1 с. — куккурус вăрлăхĕ (Г.Краснов, 1979, 123 с.); куккурус анисем (И.Шордан, 1985, 188 с.); кукурус ак (Х-р, 3.08.1993, 3 с.); куккурус çитĕнтер (Х-р, 8.06.1999, 4 с.); куккурус силосĕ (ХС, 1999, 31 /, 2 с.); куккурус çăнăхĕ (С-х, 2000, 36 /, 1 с.); куккурус çăвĕ (С-х, 2000, 37 /, 1 с.); куккурус çӳçи (С-х, 2001, 35 /, 3 с.); — ВЧС, 1971, 309 с.; Ашмарин, VI, 267 с.

курăк

ç.п., жарг. Ӳсен-тăрантан хатĕрленĕ наркотик. Каçсерен урамра пухăнсан е хаваслă уяв хыççăн ушкăнпа «курăк» туртасси модăна кĕрсе пырать. ÇХ, 1997, 49 /, 4 с.

пестицид

п.с. Ял хуçалăхĕпе вăрман хуçалăхĕнче çум курăкпа тата сиенлĕ хурт-кăпшанкăпа кĕрешме усă куракан им-çам. Кĕçĕн Çавал ... гербидцидсемпе, пестицидсемпе, минераллă удобренисемпе пăсăлса пырать. Я-в, 1991, 7 /, 2 с. Вăрнарта çĕр пахалăхне 21 хут тĕрĕсленĕ хыççăн хлорорганикăллă пестицид нумай пулнине асăрханă. ÇХ, 1998, 40 /, 4 с. Асăннă заводра ӳсен-тăрана хӳтĕлемелли химилле препаратсемпеситицидсем ... хатĕрлеççĕ. ХС, 1999, 1 /, 1 с. Диоксинсемпе пестицидсемрака пуçаракан тĕп веществосем. С-х, 2000, 31 /, 3 с. — пестицид-гербицид (ТА, 1988, 10 /, 4 с.); гербицид-пестицид (М.Сениэль, 1990, 133 с.).

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

ананас

сущ.муж.
ананас (тропикри ӳсен-тăран, унăн техĕмлĕ çимĕçĕ)

анатомия

сущ.жен.
анатоми, тытăмлăх (чĕрĕ организмсен тытăмне тĕпчекен ăслăлăх); анатомия человека этем анатомийĕ; анатомия растений ӳсен-тăран тытăмлăхĕ

бамбук

сущ.муж.
бамбук (кăнтăрти хăвăл туналлă ӳсен-тăран); заросли бамбука чăтлăх бамбук

банан

сущ.муж.
банан (тропикри ӳсен-тăран, унăн çимĕçĕ); спелые бананы пиçнĕ банан

белок

сущ.муж.
белок (чĕрĕ организма питĕ кирлĕ органика пĕрлешĕвĕ); растительные белки ӳсен-тăран белокĕсем; содержание белка в кормах выльăх апатĕнчи белок хисепĕ

болотный

прил.
шурлăх -о; шурлăхри; болотные растения шурлăх ӳсен-тăранĕ; болотные сапоги шурлăх атти, вăрăм атă

ботаника

сущ.жен.
ботаника (пур тĕрлĕ ӳсен-тăрана тĕпчекен ăслăлăх); учебник ботаники ботаника учебникĕ

ботанический

прил.
ботаника -ĕ; ботанический сад ботаника сачĕ (ӳсен-тăран пухса ĕрчетекен, сăнавсем тăвакан учреждени)

вечнозеленый

прил:. вечнозелёные растения ĕмĕр симĕс ӳсен-тăрансем

вид

2. сущ.муж.
1. тĕс (биологи классификацийенчи ушкан); виды растений ӳсен-тăран тĕсĕсем
2. (син. разновидность, тип) тĕс, евĕр, ушкăн; виды спорта спорт тĕсĕсем ♦ несовершенный вид глагола глаголан вĕçленмен тĕсĕ; совершенный вид глагола глаголăн вĕçленнĕ тĕсĕ (вырăс чĕлхинче)

виться

глаг. несов.
1. (син. обвиваться) явăн, явкалан; вьющиеся растения явăнакан ӳсен-тăран
2. (син. кружиться, изгибаться) пăтран, кускала; собака вьётся у ног йытă ура айĕнче кускалать
3. (син. подниматься, кружиться) явăн, çĕклен, йăсăрлан, мăкăрлан; над дорогой вьётся пыль çул çийĕн тусан йăсăрланать

гербарий

сущ.муж.
гербари (типĕтнĕ ӳсен-тăран пуххи)

декоративный

прил.
илем -ĕ, илемлĕх, капăрлăх; декоративные растения илемлĕх ӳсен-тăран

живой

прил., живо нареч.
1. (ант. мёртвый) чĕрĕ, пурăнакан; живая рыба чĕрĕ пулă (ишме пăрахманни); живое существо чĕр чун, чĕрĕ янавар; дедушка ещё жив асатте пурăнать-ха
2. (син. бойкий, энергичный; ант. вялый) чĕрĕ, йӳрĕк, йăрă, çивĕч, шухă; живой парень шухă каччă; живо вскочить с места йăпăр-япăр сиксе тăр
3. (син. выразительный; ант. скучный) илемлĕ, вичкĕн; книга написана живым языком кĕнекене вичкĕн чĕлхепе çырнă ♦ живая природа чĕрĕ çут çанталăк (чĕр чунсем, ӳсен-тăрансем); живое дело кăсăк ĕç; живой вес чĕрĕ виçе (выльăха пусиччен турттарни); живая очередь чĕрĕ черет (малтан çырса йĕркелеменни); живого места нет чĕрĕ вырăн та юлман (сăм., хĕненипе); задело за живое чуна пырса тиврĕ; на живую руку васкаварлă, хăппăл-хаппăл; остаться в живых чĕрĕ юл, çăлăнса юл; живой пример героизма паттăрлăхăн курăмлă тĕслĕхĕ

жир

сущ.муж., множ. жиры
çу; растительные жиры ӳсен-тăран çăвĕсем; животные жиры выльăх çăвĕсем; рыбий жир пулă çăвĕ; топить жир çу шăрат ♦ с жиру бесится иртĕхсе пурăнать

жить

глаг. несов.
1. (син. существовать) пурăн, ĕмĕрле, ĕмĕр ирттер; он жил долго вăл нумай пурăннă; растения не могут жить без солнца ӳсен-тăран хĕвелсĕр пурăнма пултараймасть
2. (син. проживать, обитать) пурăн; мы живём в деревне эпир ялта пурăнатпăр; жить с семьёй кил-йышпа пĕрле пурăн
3. чем и на что (син. кормиться) пурăн, тăранса пурăн; старики живут на пенсию ватăсем пенсипе пурăнаççĕ
4. кем-чем (син. увлекаться) хытă кăсăклан, чуна пар; девушка живёт музыкой хĕр музыкăпа хытă кăсăкланать ♦ жить чужим умом çын хыççăн кай; жить надеждой шанса тăр, шанчăкпа пурăн

зародыш

сущ.муж.
тĕвĕ, пурнăç тĕвви (чĕр чунсен тата вăрăллă ӳсен-тăрансен); зародыши рыб развиваются в икре пулă тĕввисем вăлчара аталанаççĕ

земноводный

прил.
çĕрти-шыври; земноводные животные çĕрти-шыври чĕр чунсем; земноводные растения çĕрти-шыври ӳсен-тăрансем

кактус

сущ.муж.
кактус (йĕплĕ-йĕплĕ, тачка туналлă ӳсен-тăран)

клетка

2. сущ.жен.
клетка (организмăн чи пĕчĕк пайĕ); растительные клетки ӳсен-тăран клеткисем

клетчатка

сущ.жен. (син. целлюлоза)
клетчатка (ӳсен-тăран хуппинчи тĕп япала)

колючий

прил.
1. йĕплĕ, йĕпленчĕк, чикен, чикенчĕк; колючие растения йĕпленчĕк ӳсен-тăран
2. (син. язвительный) йĕплĕ, йĕплевлĕ, тăрăхлавлă; йĕплекен, тăрăхлакан; колючие слова йĕплĕ сăмахсем

комнатный

прил.
1. пӳлĕм -ĕ; пӳлĕмри; комнатная дверь пӳлĕм алăкĕ
2. (син. домашний) кил -ĕ; килти, кил-çуртри; комнатные растения килти ӳсен-тăран; комнатная температура кил-çуртри температура (виçеллĕ шайри)

корень

сущ.муж., множ. корни
1. тымар (ӳсен-тăранăн); корни дерева йывăç тымарĕ; вырвать с корнем тымарĕпе тăпăлтар
2. тымар, тĕп; корень зуба шăл тымарĕ ♦ корень слова сăмах тымарĕ (унăн тек пайланман тĕп пайĕ); в корне неверно пачах тĕрĕс мар; смотреть в корень тĕп тупсăмне кур; хлеб на корню вырман тырă; корень зла инкек-синкек сăлтавĕ

красный

прил.
1. хĕрлĕ; красный цвет хĕрлĕ тĕс; красный флаг хĕрлĕ ялав
2. хĕрлĕ, революциллĕ (совет саманинчи); красные войска хĕрлĕ çарсем; Красная Армия Хĕрлĕ Çар (пирĕн çĕршывăн хĕç-пăшаллă вăйĕсен 1918— 1946 çулсенчи ячĕ); ♦ красный угол тĕпел; красная девица сарă хĕр, пике; красная рыба хĕрлĕ пулă (осетр йышши); Красная книга Хĕрлĕ кĕнеке (сыхламалли чĕр чунсем, ӳсен-тăрансем çинчен çырни); писать с красной строки çĕнĕ йĕркерен пуçласа çыр; мысль проходит красной нитью шухăш уççăн палăрать; красная цена чи пысăк хак, чăн хак (таваршăн пама тивĕçли); Долг платежом красен Парăма пани паха; Не красна изба углами, а красна пирогами Пӳрт илемĕ тĕпелте мар — кукăльте

крахмал

сущ.муж.
крахмал (ӳсен-тăрансенчен тăвакан çăнăх евĕр тутлăхлă япала); картофельный крахмал çĕр улми крахмалĕ

культура

сущ.жен.
1. культура (çынсен, обществăн пурлăх тата ăс-тăн ĕçĕнчи çитĕнĕвĕсем); материальная культура пурлăх культури; национальная культура наци культури; мировая художественная культура тĕнчери ӳнер культури
2. культура, этеплĕх (этемĕн аталану шайĕ); человек высокой культуры культурăллă çын
3. культура (ĕрчетекен выльăх-чĕрлĕх е ӳсен-тăран тĕсĕ); сельскохозяйственные культуры ял хуçалăх культурисем; конопля — ценная техническая культура кантăр — паха техника культури ♦ физическая культура ӳт-пĕве аталантарни

культурный

прил., культурно нареч.
1. культура -ĕ; культурăллă; культурный человек культурăллă çын; культурные учреждения культура учрежденийĕсем; отдыхать культурно культурăллă кан
2. алла илнĕ, алла вĕрентнĕ; культурные растения алла илнĕ ӳсен-тăран

масло

сущ.сред.
1. çу; сливочное масло услам çу; топлёное масло шăратнă çу, сар çу; растительное масло ӳсен-тăран çăвĕ; есть хлеб с маслом çупа çăкăр çи
2. çуллă сăрă; писать картину маслом çуллă сăрăпа картина ӳкер

мир

1. сущ.муж., множ. миры
1. (син. вселенная) тĕнче, çут тĕнче; происхождение мира çут тĕнче пулса кайни
2. (син. Земля) Çĕр, тĕнче; народы мира тĕнчери халăхсем; чемпион мира тĕнче чемпионĕ; он много поездил по миру вăл нумай тĕнче касса çӳренĕ
3. (син. область, сфера) тĕнче, хутлăх; мир животных чĕр чун тĕнчи; мир растений ӳсен-тăран тĕнчи; мир звуков сасăсен хутлăхĕ; внутренний мир человека этем чун-чĕри ♦ всем миром пĕтĕм йышпа; пойти по миру çука ер, кĕлмĕçе тух; На миру и смерть красна посл. Йыш çинче вилĕм те хăрушă мар

огородный

прил.
пахча -ĕ; огородные растения пахча ӳсен-тăранĕ

орган

сущ.муж.
1. орган, пай (ӳт-пĕвĕн); органы дыхания сывлав органĕсем; органы речи пуплев органĕсем; органы растений ӳсен-тăран пайĕсем
2. (син. организация) орган; органы власти власть органĕсем; органы здравоохранения сывлăх сыхлав органĕсем
3. (син. издание) орган, кăларăм; органы печати хаçат-журнал

органика

сущ.жен.
органика (ӳсен-тăранпа чĕр чунсен каяшĕнчен пулакан удобрени)

органический

прил.
органика -ĕ, организм -ĕ; органикăллă; органический мир организмсен тĕнчи (ӳсен-тăран, чĕр чун хутлăхĕ); органическая химия органика химийĕ; органические и минеральные удобрения органикăллă тата минераллă удобренисем

растение

сущ.
сред. ӳсен-тăран, ӳсĕмлĕх, йывăç-курăк; мир растений ӳсен-тăран тĕнчи; лекарственные растения сиплĕ йывăç-курăк

растительность

сущ.жен.
ӳсен-тăран, ӳсĕмлĕх, йывăç-курăк; тропическая растительность тропикри йывăç-курăк

растительный

прил.
ӳсен-тăран -ĕ, ӳсĕмлĕх -ĕ; растительное масло ӳсен-тăран çăвĕ, тип çу

сорт

сущ.муж., множ. сорта
1. суйлăх (таварăн пахалăх шайĕ); мука первого сорта пĕрремĕш суйлăх çăнăх
2. суйлăх (культурăллă ӳсен-тăран тĕсĕ); урожайные сорта свёклы тухăçлă кăшман суйлăхĕсем

степной

прил.
çеçен хир -ĕ; çеçен хирти; степная растительность çеçен хир ӳсен-тăранĕ

физиология

сущ.жен.
физиологи (чĕрĕ организмăн пурнăçне, унăн пайĕсен ĕçне-хĕлне тĕпчекен ăслăлăх); физиология человека этем физиологийĕ; физиология растений ӳсен-тăран физиологийĕ

флора

сущ.жен.
ӳсен-тăран, йывăç-курăк; флора тундры тундра ӳсен-тăранĕ

царство

сущ.сред.; множ. царства
1. патшалăх (патша тытса тăракан çĕршыв); избрание на царство патшана суйласа лартни
2. чего тĕнче, хутлăх; царство растений ӳсен-тăран тĕнчи; Антарктика — царство вечных льдов Антарктика — ĕмĕрхи пăрсен хутлăхĕ

цвести

глаг., 1 и 2 л. не употр.
çурăл, чечеклен, чечеке лар, çеçкене лар; черёмуха цветёт çĕмĕрт çеçки çурăлнă, çĕмĕрт çеçкене ларнă ♦ он цветёт здоровьем вăл сып-сывă; вода в пруду цветёт пĕвери шыв симĕсленет (вĕтĕ ӳсен-тăран ĕрченипе)

цветущий

прил.
1. чечеклĕ, чечек кăларан; цветущие растения чечеклĕ ӳсен-тăран
2. сывă, вăйлă, çирĕп, чечекленекен; цветущее здоровье çирĕп сывлăх; цветущая республика чечекленекен республика

целлюлоза

сущ.жен. (син. клетчатка)
целлюлоза (ӳсен-тăран клеткисен хытă пайĕ; унпа промышленноçра анлăн усă кураççĕ)

чешуя

сущ.жен.
хупă, вĕтĕ хупă (чĕр чунсен, ӳсен-тăрансен); рыбья чешуя пулă хуппи; чешуя ящерицы калта хуппи

экология

сущ.жен.
1. экологи (пĕр вырăнта пурăнакан ӳсен-тăрансемпе чĕр чунсен тата çут çанталăк хутлăхĕн çыхăнуллă тăрăмĕ); экология леса вăрман экологийĕ; проблемы экологии Чувашской Республики Чăваш Республики экологийĕн çивĕч ыйтăвĕсем
2. экологи (ӳсен-тăрансемпе чĕр чунсен çут çанталăкри çыхăнăвĕсене тĕпчекен ăслăлăх); экология животных чĕр чунсен экологийĕ; экология человека этем экологийĕ

ядовитый

прил.
1. (син. токсичный, отравляющий) наркăмăшлă; ядовитые вещества наркăмăшлă япаласем; ядовитые растения наркăмăшлă ӳсен-тăран
2. и ядовито нареч. (син. язвительный, злобный) йĕплĕ, вĕчĕх, вĕчĕрхенчĕк; ядовитые слова вĕчĕрхенчĕк сăмахсем

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

иклет

(ик'л'эт'), икать. Шурăм-п., № 27. Вара унăн иклетни чарарăнать. Тогда он перестает икать. Янтик. Мĕн иклетсе тăран эс кунта? — кай, çывăр. М. Яльчики Т. Мĕн иклетсе ларан?

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

растительность

ж. мн. нет 1. ӳсен-тăрансем, йывӑҫ-курӑксем; 2. ӳт ҫинчи ҫӑм.

сеянец

-нца вӑрӑран ӳстернӗ ӳсен-тӑран.

плодотворный

ӑнӑҫлӑ, усӑллӑ, ӳсен-тӑрансене ӳсме пулӑшакан (ҫумӑр); тухӑҫлӑ (ӗҫ).

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

красный

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

экология

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

ӳрлĕк ӳрхи ӳрче ӳс « ӳсен-ларан » ӳсентăран ӳсĕм ӳсĕмлет ӳсĕмлĕ ӳсĕмлĕн

ӳсен-ларан
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org