Шырав: авалхи - Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

Шыракан сăмаха çырăр:   
«Чăвашла-вырăсла словарь (1982)» сăмахсарта кăна шырамалла
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

авалхи

1.
древний, старинный, стародавний
вековой

авалхи архитектура — древняя архитектура
авалхи вăхăтсем — стародавние времена
авалхи тумтир — старинная одежда
Авалхи Тĕнче историйĕ — история Древнего Мира

авалхи

2.
старина, древность
старое время, прошлое

авалхине аса ил — вспоминать старину, старые времена

анимизм

анимизм (авалхи çынсем пур япала та чунлă тесе ĕненни)

антика

античность (авалхи грексемпе римлянсен историйĕпе культури)

антиквар

антиквар (авалхи япаласем пухса сутакан çын)

архаизм

лингв.
архаизм (пăрахăçа тухнă авалхи сăмах)
сăмахсем архаизма тухни — переход слов в разряд архаизмов

археологи

археология (авалхи халăхсен культурине вĕсенчен юлнă тĕрлĕ япаласем тăрăх тĕпчекен ăслăлăх)

атавизм

атавизм (чĕрчун организмĕнче авалхи ăру палли пулни)
[лат. atavus — мăн асатте, мăн асанне]

варвар

1. ист.
варвар (авалхи грексемпе римлянсем хăйсенчен культурăсăр тăрăх йăхсене панă ят)

вече

ист.
вече (авалхи вырăс ялсенчи халăх пухăвĕ)

египтян

египетский
египтянсем — египтяне
египтян хĕрарăмĕ — египтянка
авалхи египтян чĕлхи — древнеегипетский язык
Египет пирамидисем — египетские пирамиды

йăла

обрядовый
авалхи йăла — старинный обычай
тĕшмĕш йăлисем — суеверные обычаи
тĕн йăли — религиозный обряд
йăла юрри —обрядовая песня
йăлишĕн çеç — ради соблюдения обычая
йăлине ту — отдать дань обычаю

йĕрке

8.
обычай, обряд
туй йĕрки — свадебный обряд
авалхи йĕркепе — по старинному обычаю

клинопись

клинопись (саспаллисене савăл майлă чĕрсе тунă, авалхи çыру)

коммунизм

коммунистический
коммунизм стройĕ — коммунистический строй
анлăн коммунизм тунă тапхăр — период развернутого строительства коммунизма
наукăллă коммунизм — научный коммунизм
утопиллĕ коммунизм — утопический коммунизм
чи авалхи коммунизм — первобытный коммунизм
◊ вăрçăллă коммунизм — ист. военный коммунизм

комод

комодный
авалхи комод — старинный комод
комод ещĕкĕ — комодный ящик

легенда

1.
легенда (халап)
авалхи халап — старинная легенда
халăх легендисем — народные легенды
халапа кĕрсе юл — войти в легенду, стать легендарным

легион

1. ист.
легион (Авалхи Римри çарăн пысăк единци)

летописец

летописец
авалхи летописец çырса пынисем — записи летописца древности

лютня

муз.
лютня (авалхи хĕлĕхлĕ инструмент)

мавр

мавр (Çурçĕр Африкăри халăхсен авалхи ячĕ)

манăçла

забывать, предавать забвению
авалхи йăласене халĕ манăçланă — старинные обычаи сейчас преданы забвению

мандарин

II. ист.
мандарин (авалхи Китайри аслă тӳре) [португ. mandarin <— перс. mantrin — тӳре]

манускрипт

манускрипт (авалхи алçыру)

менуэт

менуэт (французсен авалхи ташши)

миф

мифический
авалхи грексен мифĕсем — мифы древних греков
миф геройĕ — мифический герой

мичĕт

мечеть
авалхи мичĕт — старинная мечеть

мушкет

ист.
мушкет (авалхи пищал)

нумизмат

нумизмат (авалхи укçа, медаль таврашĕ пухакан çын)

нумизматика

нумизматика (авалхи укçа, медаль таврашĕ тĕпчекен ăслăлăх)

олимп

Олимп (авалхи грексен мифологийĕнче — турăсем пурăннă вырăн)

палеонтологи

палеонтология (чулланнă йĕрсем тăрăх авалхи чĕрчунсемпе ӳсентарансене тĕпчекен ăслăлăх)

памятник

1.
памятник, монумент ( см. палăк )
авалхи памятник — древний памятник
Митта памятникĕ — памятник Миттову
памятник ларт — воздвигнуть памятник

папирус

папирусный
авалхи папирус — древний папирус
папирус çине çыр — писать на папирусе

патриархаллă

патриархальный (авалхи, кивелнĕ)
патриархаллă йăласем — патриархальные обычаи

патрици

ист.
патриций (Авалхи Римри аристократ)

питекантроп

питекантроп (миллион çул каялла пурăннă авалхи этем)

плебей

ист.
плебей (Авалхи Римра — правăсăр чухăн çын)

пухă

1.
собрание, сборник
коллекция

сăвă пуххи — сборник стихов
очерк пуххи — сборник очерков
Гоголь сочиненийĕсен пуххи — собрание сочинений Гоголя
авалхи укçа пуххи — коллекция древних монет

реконструкци

реконструктивный
авалхи çурта реконструкци туни — реконструкция старинного здания
скелета реконструкци туни — реконструкция скелета

реконструкциле

2.
реконструировать (кивĕ япалана малтанхилле çĕнет)
авалхи культура памятникĕсене реконструкциле — реконструировать памятники древней культуры

роман

III.
романский (авалхи Рим несĕлĕнчи халăхсен культурипе çыхăннăскер)
роман литератури — романская литература
роман филологийĕ — романская филология
роман халăхĕсем — романские народы
роман чĕлхисем — романские языки

романс

романсный
авалхи романс — старинный романс
Чайковский романсĕсем — романсы Чайковского
романс форми — романсная форма
романс юрласа пар — исполнить, спеть романс

руна

1. лингв.
руна и руны (авалхи çыру)

руна

2.
руна и руны (карелсен, финсен, эстонсен авалхи юррисем)

санскрит

санскрит (Авалхи Индин литература чĕлхи)

семит

семитический, семитский
семитсем семиты — (араб, амхар, авалхи еврей т. ыт. чĕлхесемпе калаçакан халăхсем)
семит хĕрарăмĕ — семитка
семит чĕлхисем — семитские языки

синкретизм

синкретический
авалхи ăсталăх синкретизмĕ — синкретизм первобытного искусства

славян

славянский
славянсем — славяне
славян халăхĕсем — славянские народы
славян хĕрарăмĕ — славянка
славян чĕлхисем — славянские языки
авалхи славян чĕлхи — старославянский язык
славян ăслăлăхĕ — славяноведение, славистика (славян чĕлхисемпе культурине, славян халăхĕсен историне тĕпчекен ăслăлăхсем)
славяновед, славист — славян ăслăлăхĕн специалисчĕ
славяноведсен конференцийĕ — конференция славяноведов
славян ăслăлăхĕн институчĕ — институт славяноведения
славян ăслăлăхĕн конгресĕ — славяноведческий конгресс

слобода

слобода
слободской
пулăçсен слободи — рыбацкая слобода
рабочисен слободи — рабочая слобода
слобода çыннисем — слободские жители, слобожане
слобода урамĕ — слободская улица
стрелецсен слободи — стрелецкая слобода
стрелец — Вăтам емĕрсенчи Руçри çар çынни
смерд — Авалхи Руçри хресчен
воевода — Авалхи Руçри çар пуçĕ е хула пуçлăхĕ
скоморох — Авалхи Руçри куçса çӳрекен култармăш
скоморох тумĕ — скомороший наряд
боярсен думи — боярская дума
хула думи — городская дума
Раççей патшалăх думи — государственая дума России

тăхăм

2.
потомок, отпрыск
чăвашсем — авалхи пăлхарсен тăхăмĕ — чуваши — потомки древних булгар

тевтон

ист.
тевтонский (Авалхи Германи йăхĕсен)
тевтон орденĕ — тевтонский орден

тĕрĕк

тюркский
вырăс чĕлхинчи тĕрĕк сăмахсем — тюркизмы в русском языке
авалхи тĕрĕк йăхĕсем — древнетюркские племена
тĕрĕк халăхĕсем — тюрки, тюркские народности
тĕрĕк чĕлхисем — тюркские языки
чăвашсене тĕрĕк халăх ячĕшĕн картаççĕ — чувашей условно относят к тюркским народам

титан

[грек. Titan]

1.
титан (авалхи грексен мифологийĕнче — турăсемпе тытăçакан улăп)

тишкер

2.
анализировать, изучать, исследовать
авалхи чĕлхесене тишкер — изучать древние языки
тишкерсе пĕл — 1) разузнавать, распознавать 2) изучать

тотем

этн.
тотем (авалхи çынсем хăйсен йăхне пуçлаканĕ тесе хисепленĕ чĕрчун)
йăх тотемĕ — тотем племени
тотем чĕрчун — животное-тотем

тум

1.
одежда, платье, наряд
одеяние
уст.
авалхи тум — старинная одежда
капăр тум — нарядная одежда
çиелти тум — верхняя одежда
ача-пăча тумĕ — детская одежда
венчет тумĕ — подвенечное платье
урăх тум тăхăн — переодеться

турăш

икона
авалхи турăш — старинная икона
турăш кĕтесси — божница, киот
турăш вырăнĕ — божница, киот
Турăшпа кĕреçене пĕр йывăçран тăваççĕ. — погов. Икону и лопату делают из одного дерева.

укçа

2.
монета
авалхи укçа — 1) старинные деньги 2) старинная монета
кĕмĕл укçа — 1) серебряные деньги 2) серебряная монета
пăхăр укçа — медная монета, медяк
ылтăн укçа — 1) золотые деньги 2) золотая монета, золотой

фараон

ист.
фараон (авалхи Египет патши)
фараон пирамидисем — пирамиды фараонов

форум

ист.
форум (авалхи Римра — пуху ирттермелли вырăн) [лат. forum]

цивилизаци

1.
цивилизация (пĕр-пĕр тапхăрти общество аталанăвĕпе культура шайĕ)
авалхи цивилизаци — древняя цивилизация

чăваш

чувашский
анатри чăвашсем — низовые чуваши
тури чăвашсем — верховые чуваши
чăваш музыки — чувашская музыка
Чăваш çĕршывĕ — Чувашский край, Чувашия
чăваш çырулăхĕ — чувашская письменность
чăваш хĕрарăмĕ — чувашка
авалхи чăваш чĕлхи — древний чувашский язык
унăн ашшĕ чăваш пулнă — отец у него был чуваш
чăваш мăсăльманĕсем — чуваши-мусульмане
чăваш мусульманĕсем — чуваши-мусульмане
Чăваш Ен — Чувашия, чувашский край

чи

I.
частица,  
служит для образования форм превосходной степени

самый, весьма
наи-

чи авалхи — самый древний
чи вăрăм кун — самый длинный день
чи кĕске — самый короткий
чи малтан — 1) с самого начала 2) прежде всего
чи пысăк — наибольший, максимальный
вăл чи юлашки килчĕ — он пришел самым последним

шах

I.
шах (авалхи Персире тата хальхи хăшпĕр çĕршывсенче патша титулĕ)

юрă

песенный
авалхи юрăсем — старинные песни
ĕç юрри — трудовая песня
сăпка юрри — колыбельная песня
халăх юрри — народная песня
халăх юратакан юрă — популярная песня
юрă ăсти — певец
юрă кĕвви — песенный мотив
юрă уявĕ — праздник песни
юрăпа ташă ансамблĕ — ансамбль песни и танца
юрă пуххи —сборник песен, песенник
юрă хыв — сложить песню
Юрри сăмаха кăларса пăрахма çук. — погов. Из песни слова не выкинешь.

çемĕ

мелодический
авалхи çемĕсем — старинные напевы
ташă çемми — плясовая мелодия
юрă çемми — мотив песни
çемĕ пуянлăхĕ — мелодическое богатство
çемĕ ĕнĕрле — напевать мотив
çемĕ кăлар — выводить мелодию

çыру

письменный
авалхи çыру — старинное письмо
араб çырăвĕ — арабское письмо
нота çырăвĕ — нотное пнсьмо
çыру палăкĕсем — памятники письменности
çыру чĕлхи — письменный язык, язык письменности

ăрат

1.
род, племя
фамилия

авалхи ăрат — древний род, древняя фамилия
улпут ăратти — 1) барского происхождения, барин 2) перен. лентяй, лодырь
вĕсен ăратти çавнашкал — у них в роду все такие
пирĕн ăрат ĕлĕкренпех çĕр ĕçлет — наш род издавна занимается земледелием

çырулăх

письменный
пăлхар çырулахĕ — булгарская письменность
чăваш çырулахĕ — чувашская письменность
авалхи çырулах палакĕсем — памятники древней письменности

палеографи

палеография (авалхи алçырусене тĕпчекен ăслăлăх)

полис

2.
полис (Авалхи Грецири патшалăх хула)
Хура Тинĕс хĕрринчи полиссем — полисы черноморского побережья

Çавăн пекех пăхăр:

авал аваллăх авалтан авалтанпа « авалхи » авалхилле аван авангард авангардизм аванзал

авалхи
Пуплев пайĕ
Паллă ячĕ
 
Фонетика
6 саспалли
 
Хутăш сăмах
 
Чĕлхе
Чăвашла
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org